Το μακρόν προ μακρού οξύνεται. Αλλά και το μακρόν προ βραχέος οξύνεται πια. Όλα οξύνονται σήμερα.
Περιστασιακά περισπάται ο νους (κάποτε και ως άμυνα στην υπερβολική όξυνση)· εκτός κι αν -λόγω κατάθλιψης, έρωτος, ADHD ή άλλης ασθένειας ή δυσλειτουργίας- περισπάται συχνά ή κατά κανόνα. Όμως κι εδώ όσο συχνότερα περισπάται, τόσο περισσότερο η κατάστασις οξύνεται και φτάνει πια να βαρύνεται, τόσο όσο να μην ανέχεται τους τόνους, και να οριζοντιώνεται (R.I.P.)
Μια προσωρινή λύσις είναι η κεφαλαιοποίηση των πεζών (γραμμάτων). Εκεί δεν έχουμε τόνους, που κινδυνεύουν να οξύνονται. Μόνο διαλυτικά έχουμε ακόμη, πιθανόν γιατί η ύλη εξακολουθεί και παραείναι συμπυκνωμένη, επροορίστη να σου φτουρήσει, έστω και άτονη.
Ο κόσμος λέει πάει κατά διαόλου, γαμιέται ο Δίας. Ναι, καλά. Να κάνουμε όρεξη. Όταν ο Δίας γαμεί, γκαστρώνει Νύμφες και Θεές, όλο και κάποιος ήρως γεννιέται να κάνει άθλους, να ευαγγελιστεί σωτήριο μήνυμα για την ανθρωπότητα. Άρα, ή δε γαμεί ο Δίας πια, ή γαμεί με προφυλάξεις ή οι Νύμφες μπήκαν σε κλιμακτήριο και δεν καθίστανται πλέον έγκυες ή πάει κι αυτός, ποιος τον γαμεί το Δία... Εξόν κι αν τα μπασταρδέλια του, οι ήρωες, ήταν πάντα ρεμπεσκέδες του κερατά και δεν τους βλέπαμε, γιατί γαμιόμασταν εμείς, οι γονείς μας, οι δασκάλοι μας, γιατί ο χρόνος τους εξωράισε και τους εξιδανίκευσε ή γιατί δε γαμιόμασταν ούτε εμείς ούτε οι παππούδες μας ούτε οι δασκάλοι μας κι ονειρευόμασταν καρβέλια ή γαμήσι δι' αντιπροσώπου με το Δία στην εθνική ομάδα να σηκώσει το χρυσό.
Παίζει κι η άλλη πιθανότητα. Να μην καταλαβαίναμε τον κόσμο ντιπ, λόγω τυφλοποντικιάσεως μέσα στις διαστάσεις όπου ετάχθημεν· πώς το λέγει ο Άμποτ στην Επιπεδοχώρα του; Αν είσαι τρίγωνο και συνωστίζεσαι με ευθείες, μπορεί και να μην τις πάρεις χαμπάρι, γιατί ενδέχεται να σου έχουν στραμμένη τη μύτη κι όχι την επίπεδη πλευρά, πράγμα που τις καθιστά αόρατες κι επικίνδυνες σα βελόνες, αφού μπορούν να σε τρυπήσουν. Στον κόσμο των δύο διαστάσεων είναι αδύνατο να αποκτήσεις συνολική οπτική των επιπέδων που σε περιβάλλουν. Είσαι κι εσύ ένα φτωχό επίπεδο, καταδικασμένο να κινείσαι ανάμεσα σε επίπεδα, να πετάξεις δε γίνεται, δεν μπορείς χαρτογραφήσεις το χώρο σου, γυρίζεις γύρω γύρω και βλέπεις πάντα μια πλευρά ή ένα τόξο, στην καλύτερη αντιλαμβάνεσαι και τις γωνίες πριν σε τρυπήσουν, ενδεχομένως και θανάσιμα.
Η εποχή των ηρώων πέρασε, πάει καλιά του κι ο homo universalis κι ο Νιτσεϊκός υπεράνθρωπος· το μόνο που σου επιτρέπεται είναι να παραμείνεις επίπεδο και να έχεις και συναίσθημα, το οποίο κατά περίσταση μπορείς να διαχειρίζεσαι, αν και εφόσον είσαι τυχερός να βρεις ειδική καθοδήγηση από άλλο επίπεδο, πιο εξελιγμένο, που όμως κι αυτό κινείται στην ίδια επιφάνεια.
Ας φανταστούμε τώρα ότι είμαστε ευφάνταστα επίπεδα, που ονειρευόμαστε να γίνουμε μια μέρα στερεά. Δεν έχουμε σαφή ιδέα πώς μπορεί να είναι τα στερεά, όμως μαζευόμαστε, πίνουμε τα ποτηράκια μας, κάτι λέει ο ένας, κάτι ο άλλος, βρίσκουμε κι ένα Δία να γαμεί για να μας βοηθήσει, δόστου και λίγη θετική σκέψη και αισιοδοξία κι ενθουσιασμός, μια κλωτσιά που μπορείς να δώσεις στο διπλανό σου ν' αναπηδήσει λίγο να ανακαλύψει την τρίτη διάσταση (ή κι οι ώσεις του Δία στην παστάδα του την ώρα που γαμεί), φτιάχνουμε κύβους, κώνους, πυραμίδες... Έχω όμως την αίσθηση ότι χρειάζεται πολύς χρόνος να συναρμοστούν τα στερεά κατά τρόπο λογικό να φτιάξουν χώρο και σ' αυτό δεν είναι ο Δίας υπεύθυνος, όσο μπορεί γαμεί κι αυτός, ένας απλός θεός είναι, αλλά να ξέρεις τι είδους στερεομετρικό σχήμα θες να γίνεις. Κι άντε εσύ το βρήκες. Άντε και το βρήκαν κι οι άλλοι. Είναι κοινό το όραμα ή πρέπει πάλι ο Δίας να καθαρίσει, τούτη τη φορά με κανέναν κεραυνό; Δεν αρκούν πέντε τρελοί για ν' αλλάξει ο κόσμος. Πρέπει κι η τρέλα τους να είναι συμβατή, του καθενός με την τρέλα των άλλων. Κι αυτό είναι ζόρι μεγάλο. Ίσως γι' αυτό δεν αλλάζει κι ο κόσμος κατά τρόπο που να μας αρέσει.
"Ειρηνική" επανάσταση δεν υφίσταται ως έννοια, ακόμη κι αν εκδηλώνεται μη-βίαια και κατά τρόπο ειρηνικό. Επί της ουσίας επανάσταση σημαίνει βαθειά δομική αλλαγή του ίδιου του κυττάρου ή μιας παγιωμένης αταβιστικής συμπεριφοράς. Μια τέτοια διαδικασία είναι και επίπονη και δραματική. Και το δράμα δεν είναι ποτέ ειρηνικό. Ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο είναι πόλεμος ενάντια στον ίδιο τον εαυτό. Ο χρόνος που απαιτείται για ορατό αποτέλεσμα της ελάχιστης δυνατής δομικής αλλαγής είναι αυτός που "ομαλοποιεί" την έκφραση του εκπεφρασμένου αποτελέσματος, ώστε η επανάσταση στο τέλος να εμφανίζεται ως "ειρηνική".
Εκεί που βάζεις αλάτι – ρίξε και μια υποψία ζάχαρης και πίκρας.Και φύλαξε μια χούφτα χώμα για τους γάμους, να ρίχνεις μαζί με το ρύζι και τα ροδοπέταλα.
Οι αρχαίοι Έλληνες έραιναν τους νεόνυμφους με πολλούς καρπούς της γης.Κρίμα μεγάλο κι ύβρις - να εξαιρείται απ’αυτούς ένας καλός πυραμούς.Τελικά, το μέγιστο εδραιωτικό της ευτυχίαςείναι η γνώση του τέλους της.
Ίσως γι’ αυτό, ο φίλος μου ο Βαγγελάκης, όταν παντρεύτηκε τη Μαριώ, έβαλε κι έγραψαν στις βέρες «σύμβαση δύο ετών» και τις ημερομηνίες υπογραφής της συμβάσεως.Για να λήγει ή για να ανανεώνεται.Κι ως τώρα, ο γάμος τους καλά κρατεί, παρά τις συχνές επεμβάσεις των διευθυνόντων συμβούλων, των ανηκόντων, ως αναμενόμενον, στα πεθερικά.
Αν κάποιος ρωτήσει έναν Αμερικάνο ή έναν Βορειοευρωπαίο μέσου μορφωτικού επιπέδου τι γνωρίζει για την Ελλάδα, το πιθανότερο είναι ότι θα συγκεντρώσει καμιά δεκαριά κλισέ που περιλαμβάνουν κάποια (λίγα) νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη, το σουβλάκι, το ούζο, το Ζορμπά, το συρτάκι, άντε στην καλύτερη περίπτωση και τον Παρθενώνα, τον Πλάτωνα ή τον Όμηρο, που χαίρουν ωστόσο μικρότερης δημοφιλίας απ' το τζατζίκι, του οποίου κόπιες και παραλλαγές κυκλοφορούν και στα σούπερ μάρκετ. Παρά τους όποιους τρομοφόβους του μεσοαστού Αμερικάνου, η Ελλάδα θα παραμείνει μέσα στον κατάλογο των εξωτικών χωρών που θα επιθυμούσε να επισκεφτεί πριν πεθάνει, με τον ίδιο τρόπο που στη Βόρεια Ευρώπη το πορτοκάλι ή το ρόδι είναι τροπικά φρούτα και ο τζίτζικας ένα άγνωστο έντομο που ζει κοντά στον Ισημερινό.
Πέρσι, στην εποχή γύρω απ' τις βουλευτικές εκλογές και πριν το κανόνι του Δ.Ν.Τ. ακούσαμε και για ευσεβείς πόθους μετατροπής της Ελλάδας στη Δανία του Νότου -πιθανόν έχοντας λησμονήσει πως το 19ο αιώνα ο Καποδίστριας επιθυμούσε να μετατρέψει ρυμοτομικά την Ελλάδα σε Ελβετία- και ο Αδριανός δυο περίπου χιλιετηρίδες πριν οραματιζόταν μια Αθήνα με υδραγωγεία και αποχετευτικό σύστημα της προκοπής, κατά το πρότυπο της Ρώμης.
Η Ελλάδα δεν έγινε ποτέ βέβαια ρυμοτομικά Ελβετία και η Αθήνα δεν απέκτησε ποτέ αποχετευτικό σύστημα της προκοπής, αντίθετα, είναι μια τερατώδης και άθλια αισθητικά πρωτεύουσα, ακόμα και για το μετανάστη, όπως η αφεντιά μου, που, καιγόμενη απ' τον πόθο να ξαναδώ "πατρίδα" σ' ένα απ' τα ταξίδια μου την τελευταία πενταετία, πήγα με τη βαλίτσα απ' το αεροδρόμιο απευθείας στην Πλάκα, για να παραγγείλω μια μερίδα μπάμιες, μια φέτα κι ένα καραφάκι ούζο, να γίνω σκνίπα και να αρχίσω να κλαίω.
Όταν ρώτησαν κάποτε την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ πού αποδίδει την κακοδαιμονία της Ελλάδας στα περί πνευματικότητας σήμερα είπε πως στην Ελλάδα δεν υπάρχει συλλογικότητα, γι' αυτό και βλέπει κάποιος έξοχες πνευματικές προσωπικότητες, αλλά απουσία πνευματικής ζωής. Για τα περί αδιαφάνειας, ρεμούλας και διαφθοράς στον οικονομικό και πολιτικό βίο έχουν γραφτεί - και γράφονται σωρείες άρθρων που δε στερούνται αναλυτικής ικανότητας ή ευθυκρισίας, το αντίθετο μάλλον· μια ακόμα αναφορά δε θα εκόμιζε τη γλαύκα. Αυτό εντούτοις που διαφεύγει απ' τις περισσότερες εμβριθείς αναλύσεις είναι ότι ιστορικά η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μια απέραντη θεωρητικολογίακαι αμετροέπειαπου δεν ενδιαφέρεται ποσώς για πρακτική εφαρμογή ή απτό αντίκρυσμα της θεωρίας, μια νοοτροπία ορατή τόσο στο γεγονός ότι η αρχαία Ελλάδα, φερειπείν, είχε αναπτυγμένη επιστήμη -αλλά όχι και τεχνολογία- (τη εξαιρέσει πιθανόν του Αρχιμήδη, ο οποίος όμως ήταν Έλληνας του "εξωτερικού" και διέπρεπε με χορηγία Ιέρωνος), όσο και σήμερα με τη λογική των 100 παραθύρων στα τηελεοπτικά Μ.Ε., όπου πάσης φύσεως επαγγελματίες μαϊδανοί θα επανεφεύρουν τον τροχό προσθέτοντας (?) στην ενημέρωση του πολίτη, όμως παρά τις εκατοντάδες γνωματεύσεις ο ασθενής εξακολουθεί να νοσεί. Γιατί, ακόμη μια φορά ειπώθηκε κάτι για να ειπωθεί, κι αν τυγχάνει το ρηθέν ή η διαπίστωση να είναι διά στόματος πολιτικού ή θα μείνει στις καλές προθέσεις ή ο ουσιαστικός σκοπός των εξαγομένων απ' το στόμα είτε είναι λόγος είτε εμετός είναι τα εισαγόμενα στο στόμα.
Στα παραπάνω υπάρχει και κοινό θεατών: των συμφωνούντων, των αντιφωνούντων, των χειροκροτούντων και των υπερθεματιζόντων και το show καλά κρατεί, αλλά θα παραμείνει εκεί: στο show. Panem et circenses sine panem. Aλλά, δεν είναι έτσι πατριώτες! Όποιος θεωρητικολογεί οφείλει και να πράξει, αλλιώς δεν έχει συνέπεια λόγου και πράττειν και είναι αφερέγγυος. Κι όταν πράττει οφείλει και να πετύχει, όχι να απαντήσει "ναι μεν, προσπαθώ... αλλά... ". Η λέξη προσπάθεια είναι η δικαιολογία της μετριότητας και όταν εκστομίζεται από πολιτικό είναι παραδοχή της αποτυχίας.
Mια φορά κι έναν καιρό ένας επιμελής φοιτητής, με το που πήρε το σύγγραμμα του καθηγητή του, του επιφανούς δόκτωρος Σπουδαιόπουλου, έτρεξε κι αγόρασε πολύχρωμα φωσφοριζέ μαρκαδοράκια για να σημειώνει τα αξιομνημόνευτα.
Κι άρχισε να υπογραμμίζει άλλα με κίτρινο, άλλα με πορτοκαλί κι άλλα με ροζ, μέχρι που όλο πια το κείμενο ήταν κίτρινο και πορτοκαλί και ροζ και πράσινο και δεν μπορούσε πια να επισημάνει τίποτα κι ούτε κατάφερε να βγάλει τελικά άκρη, όταν διάβαζε για εξετάσεις. Επειδή όμως σύχναζε στα αμφιθέατρα και κράταγε λεπτομερείς σημειώσεις, κατάφερε να περάσει το μάθημα -και με καλό βαθμό- γράφοντας αυτά που είκασε ότι θα αρέσουν στον καθηγητή του.
Όταν ύστερα από πολλά χρόνια πέθαναν οι γονείς του κι έκανε μια εκκαθάριση στα πράγματα του πατρικού σπιτιού, βρήκε και το σύγγραμμα με τις φωσφοριζέ υπογραμμίσεις. Ρίχνοντας μια ματιά στις κίτρινες, ροζ, πορτοκαλιές και πράσινες γραμμές του βιβλίου, διαπίστωσε ότι όλα τα αξιομνημόνευτα ήταν
... Kι από λέξεων εραστές γίναμε λεξιπόρνοι με διαπραγματεύσιμη ταρίφα -συνήθως την αποδοχή της αθλιότητάς μας-. Κάποιος επιτέλους να επιβάλλει νόμο στα μπουρδέλα λόγου. Είναι το ίδιο άθλια όσο η λεξιπενία και κοστολογούνται δυσανάλογα σε σχέση με αυτό που προσφέρουν.
Όλες οι γυναίκες παίρνουν χάπια. Αυτές που κάνουν σεξ αντισυλληπτικά. Αυτές που δεν κάνουν σεξ αντικαταθλιπτικά. Και οι παντρεμένες για τον πονοκέφαλο. Οι υπόλοιπες το ρίχνουν στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά.
Ήταν που το 1679, ο τελευταίος Αναγεννησιακός Άνθρωπος, ο Athanasius Kircher[1] αποφάσισε να δώσει εξήγηση επιστημονική στο έργο του Τurris Babel, για το εγχείρημα του Νιμρώδ να φτιάξει έναν πύργο που να φτάνει το κοντινότερο στη Γη ουράνιο σώμα, το Φεγγάρι, απέτυχε -γιατί ο Πύργος θα έπρεπε να είναι περίπου 286.000 χιλιόμετρα ψηλός και να έχει μάζα που να ξεπερνά τα τρία εκατομμύρια τόνους. Όμως, η ανομοιογενής κατανομή της γήινης μάζας θα διατάρασσε την ισοροπία του πλανήτη που θα του άλλαζε και τις συντεταγμένες στο σύμπαν, οπότε και το αποτέλεσμα στο εγχείρημα θα ήταν ένας καταστροφικός κατακλυσμός.
Αν και στη Βίβλο ο κατακλυσμός του Νώε προηγείται του καπρίτσιου του Θεού να μπερδέψει τις γλώσσες των ανθρώπων, μία και μόνη γλώσσα -lingua franca- θα ήταν, θαρρώ, υπεραρκετή ώστε να προκύψει η ίδια ασυνενοησία στους εντολοδόχους του πρώτου ουρανοξύστη, αφού η κατανόηση της γλώσσας των άλλων είναι πρακτικά ανέφικτη, ακόμη κι αν παιδεία και νοητικό δυναμικό των ανθρώπων ήταν λίγο - πολύ ομοιογενή και η βούλησή τους η ίδια.
"Όταν χρησιμοποιώ μια λέξη", είπε ο Χάμπτυ Ντάμπτυ μ' έναν μάλλον περιφρονητικό τόνο, "σημαίνει αυτό που επιλέγω γι' αυτήν να σημαίνει. Τίποτε περισσότερο, τίποτα λιγότερο."
"Το θέμα είναι", είπε η Αλίκη, "αν μπορείς να φτιάξεις λέξεις που να σημαίνουν τόσο διαφορετικά πράγματα".
"Το θέμα είναι", είπε ο Χάμπτυ Ντάμπτυ "ποια θα είναι η κυρίαρχη. Αυτό είναι όλο". [2]
Πάντως, ακόμη και μετά από έναν Κατακλυσμό, σαν αυτόν του Kircher, η Βασίλισσα, η Μάγισσα[3] μάλλον δε θα θελήσει να μας πει αυτό που γνωρίζει κι εμείς αγνοούμε. Το να ανάβεις τη χόβολή σου στο καζάνι παρουσιάζει περισσότερο ενδιαφέρον απ' το να αυτομεταφράζεσαι....
Κι ύστερα είναι και τ' άλλο: Αν είναι να περιγράψεις το πρόσωπο του Ιανού, ποιο απ' τα τουλάχιστον δυο αποφασίζεις κάθε φορά να αποκαλύψεις στους αμύητους. Υπάρχουν τόσες γλώσσες, όσες και άνθρωποι και ο καθείς μας μιλάει και μια διαφορετική στην κάθε στιγμή του.[4]
_____________________________________________
Σημειώσεις
[1] Σύμφωνα με άλλους μελετητές ο τελευταίος αναγεννησιακός άνθρωπος ήταν ο Leibniz
[2] [...'When I use a word,' Humpty Dumpty said, in a rather scornful tone,' it means just what I choose it to mean, neither more nor less.''The question is,' said Alice, 'whether you can make words mean so many different things.''The question is,' said Humpty Dumpty, 'which is to be master - that's all.' ...] Lewis Carroll, "Through the Looking Glass and what Alice found there". Mτφρ. δική μου.
[3] Αrthur Rimbaud, Illuminations, Après le Déluge(Eκλάμψεις, Μετά τον Κατακλυσμό: [...et la Reine, la Sorcière qui allume sa braise dans le pot de terre, ne voudra jamais nous raconter ce qu'elle sait, et que nous ignorons.]
Ευτυχής πτυχιούχος Νηπιαγωγείου στη Στροφή της Νέας Σμύρνης με το άγαλμα του Χρυσοστόμου, τον Ιούνιο του 1973, αφού η μαμά της την έχει πάει για κούρεμα κατά το σύνηθες.
Νηπιαγωγείο, Σχολικόν Έτος 1972 - 1973
Το νηπιαγωγείο ήταν χωρισμένο σε πέντε τμήματα, όπου σε κατέτασσαν σύμφωνα με την ηλικία σου ή την "ψυχολογική σου ωριμότητα". Τα "αστέρια" (όπως κι η αφεντιά μου) πηγαίνανε στις "Πασχαλίτσες" (τα λουλούδια πασχαλίτσες), τα λιγότερο αστέρια στα "Χελιδονάκια", τα βλήματα στις "Πεταλουδίτσες", τα άστα να παν στα "Κρινάκια" και τα αποπαίδια στα "Αστεράκια".
Ο "Έλεγχος Προόδου" του Νηπιαγωγείου έλεγε πώς τα πάει το παιδί, αναλόγως βέβαια και του μυαλού της νηπιαγωγού που μας κουμάνταρε.
Το παρακάτω είναι και ο δικός μου έλεγχος προόδου...
Χωρίζεται σε τρία τμήματα: Ι Ψυχολογική Ωριμότης (Μπαρμπούτσαλα δηλαδή) ΙΙ Συμμετοχή στην Ομάδα - Συμπεριφορά. (Π.χ. Ακοινώνητο, σιχαμένο, απροσάρμοστο, ελπιδοφόρο να πει καλά το ποίημα αργότερα στη ζωή, με ευγενείς τάσεις όπως: ρουφιάνος, σπασικλάκι, θύμα κ.λ.π.) ΙΙ Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (π.χ. "ρέπει προς την πορνεία, τα ναρκωτικά, την ομοφυλοφιλία, τον κομμουνισμόν, το οργανωμένο έγκλημα κ.ο.κ.")
Α' ΤΡΙΜΗΝΟΝ
Ι. ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΩΡΙΜΟΤΗΣ: Μετρία
ΙΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ: Καλό και ήσυχο παιδί. Ενδιαφέρεται για τις παιδαγωγικές μας απασχολήσεις και παίρνει μέρος στην εκτέλεση κάθε εργασίας μας. Κατέχεται από μίαν ανησυχία. Προσπαθεί να είναι τυπική σε κάθε περίπτωση, πράγμα που της στερεί τον αυθορμητισμό της.
ΙΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ: Παιδί με ευγένεια και λεπτότητα. Ωραία αφήγησις και περιγραφή. Ήρεμη συνεργατικότης με την ομάδα, αλλά και κάποια απομάκρυνσις. Πολλά ενδιαφέροντα και ικανότητες δεξιοτεχνίας συνεχώς εξελισσόμενες.
Σημειώματα του Γιώργου. Δε μας συμφέρει να πούμε άλλα...
Το 2002 άρχισα ψυχανάλυση. Δεν πήγα βέβαια ως άσχετη, καθόσον παιδιόθεν κατεβάσαμε κάποια βιβλιαράκια περί ψυχολογίας, τα οποία δε φαίνεται να μας βοήθησαν ιδιαίτερα. Το σκίτσο είναι του Δημήτρη για μένα.
ΠΑΠΑΣ: Ευτυχία ρε είν' να βλέπειθ τα πιδάκια την Κυριακή θτουν Αη – Λάδαρου, (:Άη-Λάζαρο)καθαρούλια, μπαλουμένα (:μπαλωμένα), κθυπολητούλια, να κρατάν θτου χέρι τη λαμπαδούλα τς κι να πθάλλουν του Ωθαννά (:Ωσαννά) κι να βλέπειθ' την ευτυχία να λάμπ' θτα προυθουπάκια τθ'! Αυτό ρε είν' ευτυχία! Ρεμπεθκέδεθ!
***
Στο δρόμο Μεσολογγίτισσα και ο παραπάνω παπάς.
-Παπούλ' μ', θέλω να μ' πεις πώς τα πάει το πιδί μ'!
-Ποιοθ' είναι, μαρέ ο γιοθ 'θ;
-Ου Αντώνς.
-Καλόοοο πιδί! Καλό! Θιβαθτικούλ', (: Σεβαστικούλι) του βλέπου κι θτου Κατηχητικό κι θτην Εκκληθούλα 'τ πάει, μπράβο, μπράβο! Καλό πιδί! Καλό! Για να δω κι τι βαθμό το 'χω.
Τρύπη Λακωνίας, αρχές δεκαετίας του '60, Εκκλησία, Κυριακάτικο κήρυγμα.
ΠΑΠΑΣ: Και που λέτε, πιστοί μου χριστιανοί, χθες βράδυ, έκανε και ψόφο, είχα τη σόμπα αναμμένη κι έσφιξα και κάτι τσίπουρα. Και βουπ! Με παίρνει ο ύπνος και γέρνω πάνω στη σόμπα. Κάποια στιγμή ξυπνάω. Ρε, πώς και δεν κάηκα; Λέω μέσα μου. Μπας κι είμαι Θεός; … Ναααα! Που είμαι Θεός!
Και μουντζώνεται. [2]
Τας δέκα εντολάς...
Ηλικιωμένος, κλινήρης στα τελευταία του, ζητάει παπά να εξομολογηθεί. Έξω απ' το δωμάτιο η γριά του έχει στήσει αυτί.
-Πάτερ, δε θα σας κουράσω πολύ. Τας δέκα εντολάς τας έχω παραβεί όλες πλην της ου φονεύσεις.
Και ορμάει μέσα στο δωμάτιο η γριά με το σκουπόξυλο.
-Άει στον αγύριστοοοοοο! Ώστε με απατούσες κιόλας; [3]
_____________________________________________
[1] Από διήγηση του Συμεών Κ. [2] Από διήγηση της Ιωάννας Κ. [3] Από διήγηση του Μανώλη Γ.
Χτύπησαν την πόρτα δυο παιδιά να πουν τα κάλαντα. Αλβανάκια μάλλον. Έχοντας χρόνια ν' ακούσω Κάλαντα στην Ελλάδα, συγκινήθηκα στο χτύπημα της πόρτας.
Γιατί έμαθα να τιμώ τις παραδόσεις, έδιναν και οι γονείς μου σ' αυτές τη δέουσα σημασία.
Η μητέρα μου είχε έναν τρόπο δικό της μαγικό να δίνει γιορτινή ατμόσφαιρα στα ιδιαίτερα γεγονότα.
Χριστούγεννα θα στόλιζε το σπίτι, όχι με δέντρο, αλλά με μπάλλες, γιρλάντες, αγγελάκια στα παράθυρα, λαμπιόνια... Η Μικρασιάτισσα γιαγιά θα έφτιαχνε τους κουραμπιέδες, μελομακάρονα και τηγανίτες. Υπήρχαν ξηροί καρποί σε μπωλάκια, σταφίδες και στραγάλια και φουντούκια σε αφθονία, όπως και χουρμάδες και κυδωνόπαστο και γλυκοσούντζουκο που αγόραζε απ' την οδό Ευριπίδου... Έτσι έμαθα να συνδέω τις μέρες των Χριστουγέννων με τους χουρμάδες και την Πρωτοχρονιά με τα κυδωνόπαστα.
Το ίδιο θα γινόταν και τις Απόκριες: Το σπίτι θα γέμιζε μάσκες και σερπαντίνες και θα καθόταν με την αδερφή της με τις ώρες να μου φτιάξουν στολές από φόδρες, ρετάλια και παλιά φουρώ. Θα ντυνόμουν με δεκάδες στολές μέσα σε μια μέρα, ο ένας ρόλος άλλαζε, από απάχης μαρκησία, από ναύαρχος νεράιδα, από πεταλούδα γέρος.
Το Πάσχα αντίστοιχα. Γέμιζε το σπίτι μεγάλα κόκκινα μεταξωτά αυγά, κουνέλια, κοκοράκια με υλικά ευτελή.
Το σχολική περίοδος θα άνοιγε και θα έκλεινε με διπλό παγωτό καϊμάκι στην Πλατεία της Νέας Σμύρνης στο Ζαχαροπλαστείο «Ο Γιώργος».
Το ίδιο σημασία στις γιορτές έδινε και ο πατέρας μου. Ο ταραμάς την Καθαρή Δευτέρα έπρεπε να είναι άσπρος, η 25η Μαρτίου και των Βαΐων ήταν συνδεδεμένες με αλιάδα και τα Χριστούγεννα θα έβαζε κοστούμι και θα χόρευε με τη γυναίκα του Τζέημς Ντην «Hey Mambo, mambo italiano». Κρασί, ξηροκάρπια, φωταψίες.
Τώρα ισοπεδώνονται όλα... Και τα παιδιά δεν ξέρουν να λένε τα Κάλαντα σωστά. Απ' το «Καληνημέραν άρχοντες» κατευθείαν στο «Χριστού τη θεία γέννηση», μπουρδούκλωμα και το χέρι απλωμένο...
Πήγαν και μαθητές χτες να πουν τα κάλαντα στο Υπουργείο Παιδείας...
«... και με τη νέα τη χρονιά
πάλι θα συγκρουστούμε...», είπαν.
Αχ, μωρέ... Πού πήγε η έρμα μας; Όλα ένα ίσωμα.
Δεν έχει σημασία αν θρησκεύεται κάποιος ή όχι. Η πνευματικότητα όμως είναι κάτι βαθύτερο. Κι είναι λάθος να αποποιούμαστε την ταυτότητα και τις παραδόσεις συλλήβδην.
Γιατί αποτελούν μέρος της Ιστορίας μας και χωρίς ιστορία και ρίζες κανείς δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ύπαρξή του στο χώρο και στο χρόνο.
...
Όταν αποφάσισα στα 25 μου να πάρω μαθήματα φλάουτου, η Ειρήνη, φίλη και κορυφαία στα θεωρητικά της μουσικής, μ' έφερε σε επαφή με τα βυζαντινά κάλαντα. Με εντυπωσίασαν (πέρα από την ακροστοιχίδα με τα γράμματα της αλφαβήτου που αρχίζει κάθε στίχος) και για τη μουσική τους. Κάθε στίχος έχει ανάμεσα εναλλάξ ένα «έρουρεμ, έρουρεμ, χέρου-ρέρου-ρέρουρέμ - Χαίρε Δέσποινα» και το «έρουρεμ, έρουρεμ, χέρου-ρέρου-ρέρουρέμ - Χαίρε Άχραντε»...
Ε, αυτό το ερουρέμ ηχητικά δίνει ρέστα!
Άναρχος Θεός καταβέβηκεν και εν τη Παρθένω κατώκησεν
Βασιλεύς των όλων και Κύριος, ήλθε τον Αδάμ αναπλάσασθαί
Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των αγγέλων ευφραίνεσθε
Δέξαι Βηθλεεμ τον Δεσπότην σου, Βασιλέα πάντω και Κύριον
Εξ ανατολών Μάγοι έρχονται, δώρα προσκομίζοντες άξια
Ζητούν προσκυνήσαι τον Κύριον, τον εν τω σπηλαίω τικτόμενον
Ήνεγγεν αστήρν μάγους οδηγών, ένδον του σπηλαίου εκόμισεν
Θεός, βασιλεύς προαιώνιος, τίκτεται εκ κόρης Θεόπαιδος
Ιδών ο Ηρώδης ως έμαθεν, όλω εξεπλάγη ο δείλαιος
Κράζει και βοά προς τους ιερείς, τους δοξολογούντας τον Κύριον
Λέγετε σοφοί και διδάκαλοι άρα που γεννάται ο Κύριος;
Μέγα και φρικτόν το τεράστιον, ο εν ουρανοίς επεδήμησεν
Νύκτα Ιωσήφ ρήμα ήκουσε, άγγελος Κυρίου ελάλησεν
Ξένον και παράδοξον άκουσμα και η συγκατάβασις άρρητος
Ο μακροθυμίσας και εύσπλαχνος, πάντων υπομένει τα πταίσματα
Πάλιν ουρανοί ανεώχθησαν άγγλοι αυτού ανυμνήτωσαν
Ρήτορες ελθόντες προσέπεσον βασιλέα μέγαν και ένδοξον
Σήμερον η κτίσις αγάλλεται και πανηγύρίζει κι ευφραίνεται
Τάξεις των αγγέλων εξέστησαν επί το παράδοξον θέαμα
Ύμνους και δεήσεις ανέμελπον των πάντων δεσπότην και άνακτα
Φως εν τω σπηλαίω ανέτειλε και τοις εν τω σκότει επέλαμψε
Χαίρουσα η φύσις αγάλλεται και πανηγυρίζει κι ευφραίνεται
Ψάλλοντες Χριστόν, τον Θεόν ημών, τον εν τω σπηλαίω τικτόμενον
Ω Παρθενομήτορ και Δέσποινα, σώζε του εις Σε καταφεύγοντας.
Καλά Χριστούγεννα σε όλους από καρδιάς!
Το σκοτάδι δε νικιέται με σκοτάδι. Ούτε οι φόβοι με σκιές. Ένα άναμα του διακόπτη στο φως χρειάζεται. Και δεν το λέω ως πιστή χριστιανή. Γνωστόν γαρ ότι είμαι αγνωστικίστρια.
Ανοίγουμε τα ματάκια μας. Δε φωνασκούμε. Δεν πετάμε σαΐτες στην τάξη. Δίνουμε βάση:
Ενεργητική Φωνή:
Ενικός Αριθμός
α' πρόσωπο: εγώ βαρά-ω β' πρόσωπο: εσύ προσέχ-εις γ' πρόσωπο: αυτός με γράφ-ει γ' πρόσωπο: αυτή φτύν-ει
Πληθυντικός αριθμός
α' πρόσωπο: εμείς παίζ-ουμε β' πρόσωπο: εσείς ακού-τε γ' πρόσωπο: αυτοί βόσκ-ουν τα πρόβατα γ' πρόσωπο: αυτές ψωνίζ-ουν
Μέση ή Παθητική Φωνή
Ενικός Αριθμός
α' πρόσωπο: εγώ κοιμά-μαι β' πρόσωπο: εσύ βαριέ-σαι γ' πρόσωπο: αυτός ξύνε-ται γ' πρόσωπο: αυτή χασμουριέ-ται
Πληθυντικός Αριθμός
α' πρόσωπο: εμείς αγαπι-όμαστε β' πρόσωπο: εσείς χτυπι-έστε γ' πρόσωπο: αυτοί ξυρίζ-ονται γ' πρόσωπο: αυτές χτενίζ-ονται
Τι παρατηρούμε; … Καλά κρασιά! Αφήστε, θα το πω εγώ. Παρατηρούμε ότι:
1. Στην ενεργητική φωνή η κατάληξη του β' προσώπου πληθυντικού γράφεται μεε. 2. Στην παθητική ή μέση φωνή η κατάληξη του γ' προσώπου ενικού γράφεται με αι.
Μπερδεμένο! Ας το απλοποιήσουμε. Πάμε πάλι απ' την αρχή.
-Πόσοι ακούνε; -Πολλοί. Άρα, ε
-Πόσοι ξύνονται; -Ένας. Αυτός ξύνεται. -Πόσοι χασμουριούνται; -Μία. Αυτή χασμουριέται. Άρα, αι
Δηλαδή: Πολλοί κάνουν κάτι; → ε Ένας παθαίνει κάτι; → αι Ή Εσείς κάνετε κάτι; → ε Αυτός ή αυτή παθαίνει κάτι; → αι
Πάμε τώρα σε μια πανδυσκολούρα. Ο πληθυντικός ευγενείας όταν είναι ομόηχος με το γ' πρόσωπο ενικού της μέσης ή παθητικής φωνής. Όχι πανικός! Με γλύκα, αγάπη, νάζι και υπομονή!
Παράδειγμα:
-Χαίρετε. Τι κάνετε; -Καλά, ευχαριστώ.
Γιατί βάζουμε ε; Γιατί, εσείς χαίρετε. (β' πρόσωπο πληθυντικού)
Ενώ:
Χαζογελάει και χαίρεται.
-Ποιο χαζογελάει και χαίρεται; -Το χαζό παιδί που είναι χαρά γεμάτο. Αυτό. (γ' πρόσωπο ενικού)
(-Γιατί χαίρεται ο παππούς; -Διότι κατάφερε κι αυτό το μήνα να τη σκαπουλάρει με τη σύνταξη των 300 ευρώ. Σκυλί ατάιγο ο παππούς. Να του την κατεβάσουμε στα 100 ευρώ, γιατί θα μας θάψει όλους!)
Να βάλετε ε ή αι εκεί που πρέπει στα ανθολογήματα της Νέας Ελληνικής:
1. Πού θα πάτ_ το Σαββατοκύριακο;
(Δημώδης φράση)
2. Γιατί χαίρετ_ ο κόσμος και χαμογελάει, πατέρα, γιατί λάμπει ο ήλιος έτσι, γιατί φέγγει έτσι η μέρα;
(Πατριωτικόν άσμα επί Μεταξά)
3. Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις, εκεί που πάει να σκύψει με το σουγιά στο κόκαλο με το λουρί στο σβέρκο, νάτη πετιέτ_ από ξαρχής.
(Γιάννης Ρίτσος, 18 Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας)
4. Πατάω ένα κουμπί και βγαίνει μια χοντρή και λέει στα παιδάκια νιξ φαΐ . Θα πάω να το πω στον Ερυθρό Σταυρό πως είσαστ_ συνένοχες κι οι δυο.
(Κατοχικόν άσμα)
5. Η ρούμπα, παιδί μου χορεύετ_ με πολύ σφιχτά τα μπούτια. Πρέπει να πάθετ_ σύγκαμα. Αν δε συγκαείτ_ δε μάθατ_ ποτέ ρούμπα προσέξτ_ το αυτό Θέλω να κουνηθείτ_… έτσι… με κέφι Άλλα θα λέτ_, άλλα θα καταλαβαίνουμε Άλλα θα νομίζετ_ κι άλλα θα νομίζουν αυτοί Έτσι είναι Πολύ γιαχνί, πολύ ρούμπα Και θα λέτ_ Είναι υπεράνω χρημάτων
(Λίνα Νικολακοπούλου, Ανωτάτη Ρουμποειδής Σχολή)
6. Στο καφενείον "Η ΕΛΛΑΣ" ο σαλτιμπάγκος πουλά τα νούμερα φτηνά δραχμή τα ακροβατικά οι αλυσίδες δωρεάν το πήδημα θανάτου δυο δραχμές χωρίς σκοινιά, περάστ_ κόσμε.
(Κ. Χ. Μύρης, Καφενείον 1950)
7. Του Διογένη πιάσετ_ αμέσως το φανάρι, κι᾿ ελάτ_ να γυρέψουμε κανέναν αρχηγό· αλλα καθένας μας, θαρρώ, είν' αξιος να πάρη την αρχηγίαν κόμματος, ακόμη δα κι᾿ εγώ. Για τα πρωτεία ξεψυχά κάθε Ρωμιός λεβέντης, μόνον αυτός πρωθυπουργός, μόνον αυτός αφέντης.
… Μας λείπει ένας αρχηγός;... πενήντα ξεφυτρώνουν, το ένα κόμμα χάνετ_;... θα έβγουν άλλα δέκα· όλοι για το αξίωμα του αρχηγού μαλλώνουν, κι᾿ ίσως αργότερα μας βγη ᾿ς τη μέση και γυναίκα. Αλλά κι᾿ εγώ ο αφανής των Αθηνών πολίτης ελπίζω πως καμμιά φορά θα γίνω Κυβερνήτης.
(Γεώργιος Σουρής, Αρχηγοί)
8. «Μην τ᾽ αγγίξτ_, γιατί θε να γνωρίσετ_ το βουλιασμό της αθωότητός σας, και πλέον δε θα μπορέσετ_ να ζήσετ_ ευτυχισμένοι στον παράδεισό σας. Τα᾽ φτιασ᾽ ο Διάολος, κι είναι διαολεμένα. Άστ_ τα εκεί. Του τα᾽ χω αμαχεμένα»
(Ανδρέας Λασκαράτος, Γιατί τα τάλαρα τα λένε τάλαρα)
Πότε, καλά μου παιδάκια, διατηρείται στα νέα ελληνικά το τελικό ν;
Συγκεντρωνόμεθα και δίδουμε βάσιν:
Ο κανόνας είναι: Μπροστά από λεξούλες που αρχίζουν:
1. Απ' όλα τα φωνήεντα.
2. Τα σύμφωνα: κ, π, τ, ξ, ψ
3. Τα διπλά: μπ, ντ, γκ, τσ, τζ
Φωνήεν έχουμε όταν ανοίγουμε το στοματάκι μας. Συμφωνούμε;
Ας το πάμε πάλι απλοποιημένο. Κρατάμε στο μυαλουδάκι μας τη φράση «Σου ψιθυρίζω δυο φωνήεντα». Ε, μπροστά από κάθε λέξη που αρχίζει από φωνήεν διατηρείται το τελικό ν.
Παραδείγματα:τον άνεμο, την ειμαρμένη, τον ουρανό, ποιον ήλιο
Για να επέλθει μία συμφωνία, πρέπει τουλάχιστον δύο μέρη να συμφωνούν.
Άρα: Τελικό ν μπαίνει μπροστά από όλα τα φωνήεντα και δύο συνεχόμενα σύμφωνα.
Παραδείγματα:τον τζίτζικα, τον νταή, τον γκιώνη
Μένουν τώρα τα ρημάδια τα σύμφωνα κ, π, τ, ξ, ψ
Τα απομνημονεύουμε με την παρακάτω φρασούλα, που είναι ακροστοιχίδα: «Κόψε, παπάρα τα ξενέρωτα ψωνιστήρια»
Αναρτήσεις
