Η Ρούσαλκα του Ντβόρζακ, η Εθνική Λυρική Σκηνή και η Αφροδίτη του Lucas Cranach του Πρεσβύτερου

Ένας λόγος που λυπάμαι γιατί δεν ήμουν στην Ελλάδα τον προηγούμενο μήνα είναι γιατί έχασα την παράσταση της Ρούσαλκα του Ντβόρζακ στην Εθνική Λυρική Σκηνή σε σκηνοθεσία της Marion Wasserman, με το περίφημο ομοφυλοφιλικό φιλί που σήκωσε θύελλες διαμαρτυριών απ' τα μέλη της Ε.Λ.Σ., όταν η Γαλλίδα σκηνοθέτις αποφάσισε να παραπέμψει τον πρίγκιπα του έργου στον Λούντβιχ τον Β' της Βαυαρίας, που συνακόλουθα ξεσήκωσε και ομοφυλοφιλικές οργανώσεις που εισέβαλαν στα Ολύμπια με πανώ και κείμενα διαμαρτυρίας.

Και αναρωτιέμαι: Έστω ότι η σκηνοθέτις ποιητική αδεία αποφάσισε να κάνει ετεροχρονισμένες ιστορικές αναφορές. Πού το μεμπτόν; Και ο Luchino Visconti στην ιστορική παράσταση της Τραβιάτας στη Σκάλα το 1955 τοποθέτησε τη δράση του έργου 30 χρόνια αργότερα, ντύνοντας την Κάλλας με παλτό και καπέλο στην τελευταία πράξη μ' έναν υπαινιγμό η ηρωΐδα να θελήσει να βγει έξω πολεμώντας το θάνατο. Οι κριτικές έθαψαν τότε το Βισκόντι, για να έρθουν οι ιστορικοί Όπερας κάποια χρόνια αργότερα και να τον υμνήσουν γι' αυτές ακριβώς τις καινοτομίες του.

Αλλά, ας το προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα: Φυσιολογικό είναι οι μουσικοί της ορχήστρας της Ε.Λ.Σ. να μην είναι όλοι πολύγλωσσοι και να μη διαβάζουν λιμπρέττα όπερας. Κι αν η Wasserman αυθαιρέτησε στη Ρούσαλκα, τι θα έλεγαν για το ντουέτο των λουλουδιών από τη Lakmé του Léo Delibes:

Sous le dôme épais, où le blanc jasmin
À la rose s’assemble
Sur la rive en fleurs, riant au matin
Viens, descendons ensemble.

όπου υπάρχουν σαφέστατοι υπαινιγμοί γυναικείας ομοφυλοφυλίας μεταξύ της Lakmé και της θεραπαινίδας της Mallika; Κι αν το ομοφυλοφιλικό φιλί ήταν μεταξύ γυναικών και όχι ανδρών, θα ξεσήκωνε ομοίως τις ίδιες θύελλες αντιδράσεων; Αστεία πράγματα. Κι όμως κάποιος εκ των θεατών θα συνεπικουρήσει του γιουχαΐσματος της σκηνοθέτιδος: «Πώς θα φέρνουμε πια τις γυναίκες μας σε τέτοια θεάματα;».

Να μην τις φέρνετε, αγαπητέ. Να τις κρατήσετε σπίτι και να τους φορέσετε και μπούργκα. Αλλά μόνο μέσα στο σπίτι, καθώς η μπούργκα στους εξωτερικούς χώρους στην Ελλάδα εμπίπτει στο ιδιώνυμο.

Lucas Cranach ο Πρεσβύτερος, Venus, 1532, Städel Museum, Φραγκφούρτη, Φωτογραφία © Jochen Beyer, Village-Neuf.

Παρόμοια θύελλα αντιδράσεων είχε προκαλέσει στην Αγγλία πριν ενάμιση περίπου χρόνο η αφίσα της Βασιλικής Ακαδημίας του Λονδίνου που προανήγγειλε την έκθεση με τα έργα του Lucas Cranach του Πρεσβύτερου, όταν επιλέχθηκε η γυμνή Αφροδίτη του για το πόστερ της έκθεσης. Θρησκευτικές και παραθρησκευτικές οργανώσεις ξεσηκώθηκαν θεωρώντας τον πίνακα του 1532 άσεμνο, προσβλητικό και χυδαίο, επειδή έδειχνε το ηβαίο της Αφροδίτης και για τον πρόσθετο λόγο ότι η Αφροδίτη δεν παρουσιαζόταν τελείως γυμνή, αλλά ημίγυμνη (λόγω μιας αραχνοΰφαντης μαντήλας που κρατά).

Και ο χορός καλά κρατεί. Και να φυλαγόμαστε όλοι απ' τους φιλότεχνους κατ' επίφασιν, που αδυνατούν ακόμη να ξεχωρίσουν το ερωτικό απ' την πορνογραφία και θεωρούν εαυτούς και επαΐοντες στα περί Τέχνης. Ας αρκεστούν στην κηπουρική και στην υμνωδία κι ας αφήσουν την Τέχνη ήσυχη. Μεγάλη η σειρά αυτών που κάηκαν στην πυρά λόγω της φρενοβλάβειας των απανταχού ψευδευλαβών, δε χρειάζεται κι άλλο κυνήγι μαγισσών.

___________________________________________

Συναφής ανάρτηση: Imprimatur

© Ελένη Καλλιανέζου, Vejen 8 Απριλίου 2009

Παρά Ιστέριμ - Σκυλεύσεις

Α. Παρά ιστέριμ

[...Τις απόκρηες ήβγαινε στους λαϊκούς μαχαλάδες η ερημιόλα. Αυτή ήτανε ένας θίασος που τον αποτελούσανε κάτι αληταράδες από τα Μορτάκια ή κι από άλλους λαϊκούς μαχαλάδες. Ήτανε μασκαρεμένοι Αραπάδες. Μουτζουρώνανε τα μούτρα τους και τα χέρια τους με τη μαυρίλα του τσουκαλιού, βάζανε μιαν άσπρη πουκαμίσα και φέσι. Ήτανε δεμένοι ο ένας με τον άλλονε με σκοινί περασμένο γύρω από την κοιλιά τους. Είχανε κρεμασμένη στο λαιμό τους μια κουδούνα. Ο κορυφαίος κράταγε μια μεγάλη μαγκούρα στο χέρι του, η οποία είχε στην απάνω άκρη της μια ακόμη πιο μεγάλη κουδούνα.
Χτυπούσε μ’ αυτή το έδαφος και ρύθμιζε το χορό τση Ερημιόλας. Ηστεκούντοστε ομπρός από τα μαγαζιά κι αρχίναγε να τραγουδάη ο κορυφαίος, ενώ οι άλλοι χοροπηδάγανε ρυθμικά.

Κορυφαίος: ε, ε, ερημιόλα.
Ο χορός: ε έιβαλλαχ (να δώση ο Θεός).
Κορυφαίος: Παρά μαφίς (δεν έχομε παράδες).
Ο χορός: έιβαλλαχ.
Κορυφαίος: Παπούτς μαφίς.
Ο χορός: έιβαλλαχ.
Κορυφαίος: Παρά ιστέριμ (θέλω παράδες).
Ο χορός: έιβαλλαχ.
Κορυφαίος: κι εσύ φούρναρη έιβαλλαχ, εκμέκ ιστέριμ (ψωμί θέλω).
Ο χορός: έιβαλλαχ.
Κορυφαίος: Μπρος το χασάπικο: κι εσύ χασάπη έιβαλλαχ.
Μπρος το μπακάλικο: κι εσύ μπακάλη έιβαλλαχ.
Μπρος τα σπίτια: κι εσύ κοκώνα έιβαλλαχ. Pίξε παράδες έιβαλλαχ.

Οι γειτονιές απ’ όπου πέρναγε η Ερημιόλα ήτανε ανάστατες. Τα παιδιά γύρω τους φωνάζανε και χορεύανε. Όταν πια νύχτωνε πήγαινεν ο θίασος τση ερημιόλας σε καμμιά ταβέρνα, πίνανε ό,τι βγάλανε και ηγινούντοστε ούλοι στραβοί στο μεθύσι...]

Ν. Kαρτσωνάκης-Nάκης, Θυμάμαι τη Σμύρνη, Tο Eλληνικό Bιβλίο, 1972, απόσπασμα Η Ερημιόλα

Β. Σκυλεύσεις

Ο κύριος Φώτης ήταν επίτροπος στην ενορία, όχι ιδιαίτερα ευφυής, αλλά γενικώς άνθρωπος καθωσπρέπει και με αυξημένο το αίσθημα της φιλανθρωπίας. Μια μέρα πιάσαμε συζήτηση για τιμές των ακινήτων κι ότι μπορείς να βρεις σπίτι σε πολύ καλή τιμή, όπως το θες κι όπου το θες. Στο νου μου είχα μισογκρεμισμένα σπίτια ή μύλους σε νησιά που τ' αγοράζεις κι ύστερα τ' ανακαινίζεις, αλλά θέλουν ένα σκασμό λεφτά για την ανακαίνιση ή κόλπα σε υπουργεία για να πάρεις επιδοτήσεις, αλλά πάντα αρνιόμουν πεισματικά οποιαδήποτε δημοσιοσχεσίτικη σχέση που θα είχε και την υποψία του "ζητώ χάρη ή ρουσφέτι".

-Κοίτα, μου λέει. Υπάρχουν και οι πλειστηριασμοί. Αν ανοίξεις την εφημερίδα, θα δεις πολλά σπίτια να βγαίνουν στο σφυρί σε τιμή ευκαιρίας.

-Αυτό το απορρίπτω ασυζητητί, απαντώ. Δε θα μπορούσα ποτέ να ζω σ' ένα σπίτι ακούγοντας στ' αυτιά μου τη βαρυγκώμια του πρώην ιδιοκτήτη, που βρέθηκε στη θέση να του εκπληστηριάζουν το βιος του.

-Αν δεν το πάρεις εσύ, θα το πάρει κάποιος άλλος, μου αντιγυρίζει.

Τινάχτηκα, σοκαρίστηκα, βρήκα ένα πρόσχημα ότι έχω δουλειά και το 'βαλα στα πόδια. Γιατί πάντα μου φαινόταν βέβηλο κι ανόσιο το να σκυλεύεις πτώματα ή να περιμένεις σαν το κοράκι πότε θα αποθάνει κάποιος ή πότε βρίσκεται σε απελπισία για να του πάρεις αυτό που έχει, γιατί βρέθηκε κάποια στιγμή σε αδυναμία να πληρώσει ένα χρέος, ποσόν πολλές φορές ευτελές. Εντάξει, δεν είσαι εσύ αυτός που του βάζει το μαχαίρι στο λαιμό, είναι το κράτος ή μια εταιρία ή η Εκκλησία. Ε, και; Συναυτουργός γίνεσαι στη σκύλευση.

***

Το τελευταίο επτάμηνο στην Ελλάδα ήταν για μένα πολιτισμικό σοκ.

Τελευταία φορά πριν απ' αυτό είχα έρθει για 10 μόνο μέρες στις βουλευτικές εκλογές του 2007. Κι επειδή απ' την προτελευταία φορά που κατέβηκα, πάλι φθινόπωρο του 2006 για μια βδομάδα είχε περάσει καιρός, ήθελα να πιω ένα ουζάκι στη θάλασσα και να περπατήσω στην Πλάκα. Γκράφιτι και σκουπίδια παντού και μυρωδιά ούρων, σκονισμένα φύλλα, κάποιοι τουρίστες ξεναγούνταν στη Ρωμαϊκή Αγορά, αυτό το αισθητικό αίσχος του ρωμαϊκού βλαχομπαρόκ του συρμού, που χτίστηκε με ό,τι περίσσεψε απ' τις μίζες που έφαγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι απ' τα Ρωμαϊκά κονδύλια και που οι πάσης φύσεως ελληνολάτρες -από Λιακοπουλιστές μέχρι υπερεθνικιστές- κατατάσσουν στους θησαυρούς του ελληνικού πολιτισμού, γιατί ξεχνάμε ότι και οι αρχαίοι είχαν τα δικά τους σκατά, κι αν αυτά επέζησαν δύο χιλιάδες χρόνια αυτό δεν τα καθιστά και κατ' ανάγκην ως "θησαυρούς". Άφεριμ! Μεθυσμένη ακόμα απ' τον πόθο μου ν' αγκαλιάσω ελιές, έστω κι αφού είχα δει απ' το αεροπλάνο τα βουνά κατακαμμένα και μαύρα, πήγα όπως ήμουν με τη βαλίτσα απ' το αεροδρόμιο κατευθείαν στην Πλάκα, στην ταβέρνα του "Πλάτανου", παρήγγειλα μια μερίδα μπάμιες, που δε βρίσκεις στη Δανία, μία φέτα και ένα καραφάκι ούζο κι έγινα τύφλα κι ύστερα άρχισα να κλαίω με λυγμούς.

Την τελευταία φορά τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Ήταν και η αρρώστεια του μακαρίτη του πατέρα μου στη μέση, δεν είχα διάθεση να δω ούτε την Πλάκα ούτε τα ένδοξα κατάλοιπα του παρελθόντος ή το καρακιτσαριό του παρόντος. Ο Συμεών, ευτυχώς, έφυγε πριν δει το κραχ, ευελπιστώντας ότι η κόρη του θα επιστρέψει στα πάτρια κι ίσως ζούσε να δει εγγονάκι, να του διαβάζει τους "Καημούς της Λιμνοθάλασσας", το τελευταίο βιβλίο που ξαναδιάβασε για πολλοστή φορά μέχρι να ενωθεί ό,τι απέμεινε απ' τους δικούς του καημούς με τη λιμνοθάλασσα στο Μεσολόγγι, στο κοιμητήρι του Άη Λάζαρου. Έφυγε πριν δει τα "Δεκεμβριανά", τις κραυγές, κι εκείνον τον πατέρα στο δελτίο των 8 να ορύεται, γιατί συνέλαβαν το γιο του να κλέβει πορτοκαλάδες απ' το σπασμένο ψυγείο ενός περίπτερου και τον κρατούσαν "παράνομα" στο τμήμα, γιατί δεν ήταν αυτός με τους φίλους του που έσπασε το ψυγείο, αλλά δίψασε το παιδί κι ήθελε να πιει μια πορτοκαλάδα, τόσο εγκληματικό είναι πια; Ξέρω κι εγώ; Είναι εγκληματικό ας πούμε να ξεθάβεις τους νεκρούς για να τους βγάλεις τα χρυσά δόντια και να τους παίρνεις τις βέρες ή τυμβωρυχία; Είναι εγκληματικό πριν ακόμη ξεψυχήσει η μαντάμ Ορτάνς να ορμάς στο σπίτι της να κάνεις πλιάτσικο; Είναι εγκληματικό να πηγαίνεις σε σπίτι που έχει κηδεία και να κλέβεις κουταλάκια;

Παρά μαφίς, εκμέκ μαφίς, η επαιτεία ήταν τουλάχιστον στην αρχαιότητα επάγγελμα, που έχαιρε κάποιας εκτίμησης. Η τυμβωρυχία όμως σε όλες τις εποχές δεν επιδοκιμάστηκε ποτέ.

Ύστερα ήταν κι άλλα. Αυτή η απίστευτη επιθετικότητα παντού. Στην οδήγηση, στις υπηρεσίες, στην καθημερινότητα, στις κορώνες, στα δελτία ειδήσεων, στον τύπο. Μουσικές στη διαπασών, αγριοκοιτάγματα, βρισίδι, επιθέσεις, καταγγελίες, κόντρα-καταγγελίες, αμετροέπεια, διδακτισμός στη χειρότερη μορφή του με υψωμένο το δάχτυλο...

Σαν πολύ βάρβαροι δε γίναμε, ρε πατριώτες; Οι "βάρβαροι" εδώ στο Βορρά, οι άξεστοι και άγριοι Βίκινγκς, ξέρουν να είναι πράοι, ευγενικοί, χαμογελαστοί και η οικειότητα δεν τους εμποδίζει μετά το φαγητό να γυρίζουν στη γυναίκα τους και να λένε "tak for mad, skat". [1] Αλλά είναι άξεστοι και σίγουρα έχουμε να τους διδάξουμε πολλά εμείς οι Ελληναράδες, γιατί η οικονομία τους είναι χάλια, ενώ η δική μας είναι καλύτερη. Κι είμαστε και φιλόξενοι και αντιρατσιστές σα λαός και διαρρηγνύουμε ιμάτια όταν κακοποιούνται πρόσφυγες, γι' αυτό και στα σπίτια μας παίρνουμε Αλβανίδες καθαρίστριες που είναι και φτηνές και στις οικοδομές Βαλκάνιους εργάτες χωρίς ΙΚΑ, και κάνουμε και πορείες για την Κούνεβα, αλλά αδυνατούμε να συλλάβουμε αυτούς που τής έριξαν το βιτριόλι, κι ούτε δίνουμε ιθαγένεια στα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα -γιατί εξάλλου να τα εντάξουμε στο δικό μας κράτος; Να πάνε αλλού να καθαρίζουν τζάμια σε αυτοκίνητα και απαγορεύεται στους αριστεύσαντες στα σχολειά να σηκώνουν την ιερή ελληνική σημαία.

Είχα γιαγιά πρόσφυγα απ' την Τρίγλια της Μικράς Ασίας. Κι υπάρχουν ακόμη στην Αθήνα προσφυγικές γειτονιές και παραπήγματα από Μικρασιάτες. Ογδονταπέντε χρόνια μετά τα Μικρασιατικά εξακολουθούν στην Ελλάδα να είναι οι "Τουρκόσποροι", όπως κάποτε ήταν οι "Κωλοσμυρνιοί". Όταν λοιπόν δε δέχεσαι τους δικούς σου, θα δεχθείς τους Πακιστανούς, τους Βαλκάνιους, τους Πολωνούς; Δε βαριέσαι... Στον αγύριστο να πάνε, και πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους είναι η Κωνσταντινούπολη! Αλήθεια;

Αλλά εμείς είμαστε λαός με φιλότιμο! Κι επειδή, τι να κάνουμε, υπάρχει στον κόσμο αδικία που μας σηκώνει όρθιες τις τρίχες, οργανωνόμαστε σε συλλόγους και ασκούμε τα φιλανθρωπικά μας καθήκοντα, για να έχουμε τη συνείδησή μας αναπαυμένη. Στις Τράπεζες υπάρχουν λογαριασμοί για τα παιδάκια της UNICEF, τους σεισμοπλήκτους, τους πυροπαθείς, την Κούνεβα, τους φυλακισμένους, τους πρόσφυγες. Κι υπάρχουν και οι ενορίες με οργανώσεις κυριών για τους απόρους με ό,τι περισσεύει απ' το παγκάρι και βεβαίως και τα συλλαλητήρια μέσω των οποίων θα δείξουμε την αλληλεγγύη μας στα σοβαρά προβλήματα της κοινωνίας και τα παράθυρα των δελτίων ειδήσεων και τα ιστολόγια για να διαμαρτυρηθούμε.

Ε, και θα πάρουμε μια ανάσα απ' τις ανθρωπιστικές και πολιτικές μας ανησυχίες και με κανένα σκυλάδικο ή in μπαράκι να κουνήσουμε και λίγο την κορμάρα μας στη μπάρα, να παίξει λίγο και το μάτι μας, να βγούμε γκομενότσαρκα, καθότι τα προβλήματα γαρ πολλά και το μεν πνεύμα πρόθυμον η δε σαρξ ασθενής...

________________________________________

[1] Ευχαριστώ για το γεύμα, αγάπη μου.

Συναφής Ανάρτηση: Το Φαγοπότι

© Ελένη Καλλιανέζου, Kolding, 5 Mαρτίου 2008

Μύθοι, Φενάκες, Αλήθειες και Στοιχειά για τις Γυναίκες. (Τα αυτονόητα)

1. Η χειραφετημένη γυναίκα δεν οφείλει να είναι η super woman, τουτέστιν η καλλονή, η άψογη νοικοκυρά, η τέλεια σύζυγος, η εξαιρετική μάνα, η επιτυχημένη καριερίστα, η πρόθυμη ερωμένη, όλα σε πακέτο του ενός. Οφείλει να προσδιορίσει το ρόλο της στον τομέα που αποφασίζει ότι για εκείνην έχει τη μεγαλύτερη βαρύτητα. Φιλοδοξίες συνδυασμού όλων καταλήγουν είτε σε παταγώδη αποτυχία είτε σε φυσική και ηθική εξόντωση.

2. Άντρες και γυναίκες, ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού έχουν εξίσου ισχυρή libido και είναι εξίσου προσανατολισμένοι στο σεξ. Όσοι και όσες δεν το παραδέχονται ψεύδονται.

3. Η ηθική γυναίκα δεν είναι αυτή η οποία δεν ενδίδει στο σεξ. Η ηθική ενός ατόμου δεν καθορίζεται από συγκεκριμένο ανατομικό σημείο στο σώμα κανενός.

4. Η χειραφετημένη γυναίκα δεν είναι η γυναίκα που πάντα ενδίδει στο σεξ, προσπαθώντας να αναμετρηθεί σε μια ανταγωνιστική με το αρσενικό κοινωνία στο ρόλο του κυνηγού. Η επιλογή ερωτικών συντρόφων δεν προσδιορίζεται για κανένα από τα δύο φύλα από στατιστικό πίνακα σεξουαλικών εμπειριών βάσει ποσοτικών αρχών. Καθορίζεται καθαρά από την επιθυμία και ποιοτικά κριτήρια.

5. Η ηθική γυναίκα, η οποία επεισέρχεται σε ερωτική σχέση με άτομο παντρεμένο, δεν είναι σε καμία περίπτωση αυτή, η οποία αυτοβαυκαλιζόμενη στην αρχή του «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δέχεται να παίζει το ρόλο της σκαιώδους ερωμένης χωρίς να διεκδικεί το αντικείμενο του πόθου της, εάν όντως είναι ερωτευμένη με το πρόσωπο αυτό, και εάν με τη σύζυγο του εραστή της δεν τη συνδέει φιλία.

6. Ηθική γυναίκα είναι αυτή η οποία σέβεται τον άντρα ή τον εραστή μιας φίλης της.

7. Η χειραφετημένη γυναίκα δεν είναι αυτή η οποία στηρίζει τη χειραφέτησή της στο εισόδημα του συζύγου της.

8. Γάμος χωρίς αίσθημα με άτομο πλούσιο είναι εκπόρνευση και για τα δύο φύλα.

9. Επιτυχημένη γυναίκα δεν είναι η παντρεμένη γυναίκα, αλλά ούτε και η γυναίκα καριέρας με το υψηλό εισόδημα.

10. H φεμινίστρια δεν είναι η αντιθηλυκή γυναίκα.

11. Θηλυκή γυναίκα δεν είναι η σιλικονούχα γυναίκα.

12. Η έξυπνη γυναίκα δεν είναι αυτή η οποία ακολουθεί «τη συνταγή της γιαγιάς στο τύλιγμα» και στη χειραγώγηση του άνδρα. Το «άπαρτο αρσενικό που δεν ενδίδει» είναι ο συνήθης μύθος που ο Έλληνας άνδρας χρησιμοποιεί για να αποφεύγει σκοπέλους. Ενισχύεται περισσότερο απ’ την παρατήρηση και εμπειρία με γυναίκες που χρησιμοποιούν τα παραδοσιακά τεχνάσματα της γιαγιάς. Σε κατάσταση πολέμου, τα τεχνάσματα απαντώνται πάντα με τεχνάσματα και οι άνδρες σήμερα είναι πολύ περισσότερο ενημερωμένοι για γυναικεία ψυχολογία απ’ ό,τι στον καιρό της γιαγιάς μας.

13. Είναι αλήθεια ότι οι Ελληνίδες γυναίκες χρησιμοποιούν στην πλειοψηφία τους τεχνάσματα στην προσέγγιση του αρσενικού.

14. Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες άνδρες βρίσκουν ερείσματα και πατούν σ’ έναν φαλλοκρατικά δομημένο κώδικα αξιών που τελικά τους βολεύει. Παρατηρείστε τα διαζύγια: Σπανίως άνδρας στατιστικά θα χωρίσει με μια γυναίκα, ακόμη κι αν έχει ταυτόχρονα 100 παράλληλες σχέσεις. Οι περισσότεροι διαζευγμένοι άνδρες είναι αυτοί που η γυναίκα τους έκανε πρώτη αίτηση διαζυγίου.

____________________________________________

Σχετικές αναρτήσεις:
Γάμοι ορθόδοξοι, ανορθόδοξοι και άλλα αιρετικά
Όμφακες - Σταυρωμένες στη Μήτρα τους

© Eλένη Καλλιανέζου, Vejen 22 Iουλίου 2008

Ιστολογώντας Κενώς και Κοινοτύπως

Mail στερεοτυπικά: «Είμαι αυτός και μου αρέσει η τάδε μουσική και διαβάζω τα τάδε βιβλία, μπλα – μπλα – μπλα». Αυτόματη σκέψη: «Μπράβο σου, εύγε, αλλά τι μας το λες;». Απάντηση που δίνεις βάσει savoir vivre: «Xάρηκα πολύ». Δεύτερο mail «Τι άλλα;». Χαμογελάς. Αυτόματη σκέψη: «Τώρα που έμαθες καλά τα αυτά, ενδιαφέρεσαι για τα άλλα; Ε, ωραία. Διάβασε το ιστολόγιό μου, προσωπικό είναι, ίσως μάθεις και τα αυτά και τα άλλα». Εντούτοις, δεν το λες. Σκέφτεσαι μία πρόταση. Να απαντήσεις.
... Δε βαριέσαι... Και γιατί να απαντήσεις;
Οι κανόνες ευγένειας επιβάλλουν βέβαια απαντητική επιστολή, αλλά από τη δεύτερη πρόταση ή την ενδεχόμενη απάντηση που θα λάβεις σε μία απλή ερώτηση, οι προθέσεις είναι εμφανείς. Το διαδικτυακό νταραβέρι. Κι εγώ τώρα οφείλω να κάνω τι; Να απαντήσω; Με τι; Με λίστα όλων των βιβλίων που έχω διαβάσει ή με μανιφέστο των πολιτικών και θρησκευτικών μου θέσεων και με το ρεύμα Τέχνης που με αγγίζει περισσότερο;
Επόμενη λογική ερώτηση που προκύπτει απ’ τα παραπάνω: Αφού είσαι άνθρωπος τόσο ευαισθητοποιημένος και ανήσυχος και αμφισβητίας, όταν σου θέτω μία ερώτηση σε ανάρτηση, γιατί δε μου απαντάς με επιχείρημα, αλλά με καλημεροκαλησπέρες ή με το τίποτα; Τι είναι ιστολόγιο; Ευκαιρία κοινωνικοποίησης; Ανταλλαγή φιλοφρονήσεων; Φλερτ;
Τι καιρό κάνει εδώ που βρίσκομαι; Βροχερό. Να δώσω και ταχύτητα ανέμων; Να το ξέρω να δίνω καθημερινώς δελτίο καιρού από το σχετικό site της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας Δανίας.
Δηλαδή το κοινωνικό μου καθήκον μου επιβάλλει, αν κάποιος έρθει στο ιστολόγιό μου, να ανταποδώσω την υποχρέωση και να γράψω δέκα ευγενικές φράσεις στο δικό του ιστολόγιο, ακόμη κι αν λέει παπαριές; Βάσει ποιας λογικής;
Ιστολόγια με φράσεις βαρύγδουπες. Εκατόν πενήντα σλόγκαν: Να σώσουμε το περιβάλλον, να μποϋκοτάρουμε, να καταργήσουμε τα φακελλάκια, να κάνουμε, να ράνουμε. Να υποθέσω εν ολίγοις ότι στην Ελλάδα που έζησα 38 χρόνια, δεν υπάρχουν φαύλοι ή μη μόνον οραματιστές, ευαίσθητες υπάρξεις, ακτιβιστές και αμφισβητίες και άνθρωποι των Γραμμάτων, των Τεχνών και της Ποίησης, αφού τέτοιοι μου δηλώνουν από ένα αντιγεγραμμένο ποστ. Σωστά; Ε, τότε γιατί δεν έμεινα στην Ελλάδα και πήρα των ομματιών μου;
Και η συνέπεια λόγου και πράττειν;... Πάει αυτή. Περίπατο. Αφού τα περισσότερα γίνονται στα πλαίσια ενός φτηνιάρικου εντυπωσιασμού.
Σχόλια ηθικοφανή, σχεδόν θυμίζουν Κατηχήτριες και τον Εκκλησιαστή. «Δεν πρέπει να κάνουμε αυτό, πρέπει να κάνουμε το άλλο, υπάρχει φαυλότης και σαπίλα … μπλα – μπλα». Ασχέτως με το αν ο ηθικολόγος – σχολιαστής στη ζωή εκτός δικτύου μπορεί να έχει ξεθάψει και τη μάνα του για να παίξει με τα κόκαλά της τα κότσια.
Βεβαίως, ποια είμαι να εμποδίσω τον οποιονδήποτε απ’ το δικαίωμα στο νταραβερίζεσθαι, επειδή ίσως και λανθασμένα θεωρώ το ιστολογείν ως απόπειρα πολιτισμικής και κοινωνικής διά – δράσης σε επίπεδο ιδεών, ακόμη και μέσα από το να μοιράζομαι μια δική μου εμπειρία ή σκέψη ή εκτονώνω εν κατακλείδι το ψώνιο μου με το γράψιμο; Δικά σας τα γένεια, δικά σας και τα χτένια. Δικαίωμά σας, κάντε το.
Εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ, δε θα πάρω. Έχω τοποθετήσει πολύ ψηλά τον έρωτα για να τον ευτελίζω κι ακόμη και στο παιχνιδίζειν τα κριτήριά μου είναι πολύ υψηλά. Απεχθάνομαι τη χοντροκοπιά και την έλλειψη γούστου και μου αρέσουν οι άνθρωποι που είναι ευφυείς. Μη μου πουλάτε φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Άλλο το παραμύθι, άλλο το παραμύθιασμα κι άλλο η υποκρισία. Και κόψτε τους βαρύγδουπους τίτλους. Βαφτίστε τα ιστολόγια «Ο Οντάς του Τάδε» και «Το Μπουντουάρ της Δείνα», να τελειώνουμε.
Όποιος θέλει στο δικό μου ιστολόγιο λοιπόν να παίξει μπάλα, ας παίξει μπάλα. Όχι πινγκ πονγκ στην αίθουσα της ενορίας για νεανίες.
Δεν έχω κανένα λόγο να επικοινωνώ με μέιλ με κάποιον που δεν έχω δει να εκφράζει απόψεις δημόσια. Αν ενθουσιαστώ μέχρι τρέλας απ’ τα λόγια κάποιου ή κάποιας και το προσωπικό του τραγούδι, ίσως να θελήσω και να τον γνωρίσω δια ζώσης, αλλιώς δεν κόπτομαι και ιδιαιτέρως.
Και ναι, ζω με τη φαντασία μου, γράφω παραμύθια και δεν επιθυμώ να γνωρίσω μεταλλαγμένα ορκ ή μη μόνον πλάσματα αιθέρια. Υπάρχει πρόβλημα;

© Ελένη Καλλιανέζου, Vejen 27 Ioυνίου 2008

Γάμοι ορθόδοξοι, ανορθόδοξοι και άλλα αιρετικά

Γάμος: εκ του συνηρημένου ρήματος γαμέω – γαμώ. H νόμιμη σύζευξη άντρα και γυναίκας, ορίζει το λεξικό του Τεγόπουλου- Φυτράκη και είμαι βέβαιη ότι αν ψάξω και άλλα λεξικά, θα βρω παρεμφερείς ορισμούς.
Η φράση αυτή καθαυτή είναι αντιδραστική, αφού καθίσταται «παράνομη» η σύζευξη άντρα και γυναίκας εκτός γάμου, για τους ενθέρμους δε χριστιανούς είναι πορνεία.

Παράμετρος Πρώτη: Νoμιμοποιημένες συζεύξεις, φοροαπαλλαγές και ανησυχίες για το δημογραφικό.

Η πολιτεία θα επιδοτήσει τις νόμιμες συζεύξεις και θα εκφράσει την ευαρέσκειά της στις καταγεγραμμένες και νομιμοποιημένες συνουσίες με φοροαπαλλαγές, τις οποίες δε χαίρουν οι άγαμοι. Από το ποσόν δε της φοροαπαλλαγής ενός έγγαμου σε σχέση με έναν άγαμο στην ίδια θέση και με τα ίδια προσόντα μ’ έναν άγαμο, βλέπουμε και κατά πόσον χρεώνεται ο άγαμος τη μη νομιμοποιημένη συνουσία του ή τον αυνανισμό του.
Αρθρογράφοι των ελληνικών εφημερίδων θα εκφράσουν τις ανησυχίες τους για δημογραφικές μεταβολές στην Ελλάδα, βλέπε αναδημοσιευμένο άρθρο του Γεράσιμου Κοντού στον Ελεύθερο Τύπο εδώ, ενώ ταυτόχρονα θα αναφέρει και το ασύνδετο με το υπόλοιπο κείμενο «Σε χώρα γερόντων, με φθίνοντα πληθυσμό και ολοένα μικρότερη προσήλωση στις ‘παραδοσιακές αξίες’ όπως ο θρησκευτικός γάμος» που θα εμφανιστεί και πάλι προς το τέλος του κειμένου «Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι από το 1995 ως το 2006 οι εκτός γάμου γεννήσεις σχεδόν διπλασιάστηκαν φθάνοντας τα 52,8 παιδιά ανά χίλιες γεννήσεις», χωρίς να μας διευκρινίσει ωστόσο, αν οι δικές μας ανησυχίες πρέπει να επικεντρωθούν στη μείωση των γεννήσεων ή το φθίνoν ενδιαφέρον μας στις παραδοσιακές αξίες, όπως ο θρησκευτικός γάμος.
Αν λοιπόν κύρια μέριμνα της πολιτείας είναι η αύξηση των γεννήσεων, θεωρώ υποκριτική και ανερμάτιστη την όποια ανησυχία μας γιατί χάνονται ταυτόχρονα οι παραδοσιακές αξίες, όπως η πίστη μας στο θεσμό του γάμου, αφού οι εκτός γάμου τεκνοποιούντες φέρονται και ως a priori περιφρονούντες την τυπολογία των παραδοσιακών αξιών.

Παράμετρος Δεύτερη: Ελληνορθόδοξος χριστιανικός γάμος.

Η Εκκλησία συγκαταλέγει το γάμο μέσα στα επτά μυστήρια. Το ζεύγος άρα που θα ευλογηθεί από ιερέα σε μια ελληνορθόδοξη εκκλησία είναι «ευλογημένο», οι λοιποί ζούμε μέσα στην αμαρτία υποπίπτοντας στο αμάρτημα της λαγνείας.
Οι απανταχού Έλληνες γονείς καλούν το αγοράκι τους να νοικοκυρευτεί και το κοριτσάκι τους να ντυθεί νυφούλα για να επιτελέσουν και τα παιδιά τον προορισμό τους και να κάνουν οικογένεια και να δουν κι αυτοί επιτέλους εγγονάκια. Τα εγγονάκια βεβαίως θα μπορούν και να τα δουν χωρίς να ντυθεί το κοριτσάκι νυφούλα και το αγοράκι γαμπρός και να πληρώσουν τα μαλλιοκέφαλά τους για νυφικά, δεξιώσεις, κόκκινα χαλιά, χορωδίες και πολυελαίους σε μια εκκλησία, με πλήθος ασχέτων και συχνά μοχθηρών συγγενών, που αφού έκαναν το χρέος τους να καταθέσουν ένα σεβαστό ποσόν στη λίστα γάμου που άνοιξε το ζεύγος στο πολυκατάστημα της αρεσκείας του, επιθυμούν να αποπληρώσουν το ποσόν και την περιέργειά τους με ολίγο κουτσομπολιό. Πώς είναι η νύφη, αν το νυφικό ήταν φτηνιάρικο, σε τι κέντρο τους δεξιώθηκαν, αν οι γαρίδες ήταν πρώτης ποιότητος και η σαμπάνια γαλλική.
Τα ίδια βεβαίως μπορούν να έπονται κι ενός πολιτικού γάμου. Και τα νυφικά κι οι δεξιώσεις και οι λίστες γάμου. Αλλά, καλώς ή κακώς για τα ελληνικά δεδομένα ο πολιτικός γάμος έχει λιγότερη γκλαμουριά.
Ομοίως, ο πιστός χριστιανός θα γυρίσει και θα μου πει: «Ο γάμος είναι ευλογία, και μπορείς, αν θες, να πας να παντρευτείς σ’ ένα ξωκκλήσι στο Αιγαίο χωρίς νυφικά, με γαϊδουράγκαθα για ανθοδέσμη. Το τελετουργικό είναι που μετράει»
Και αυτή η τελευταία άποψη αποκτά όλο και περισσότερους οπαδούς. Που όντως θεωρούν το γάμο μυστήριο γιατί «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω» κλπ, κλπ και θα παραβλέψουν τη φράση του Παύλου «η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα» και θα θεωρήσουν αναξιοπρεπή τη στάση της πληβείας νύφης που εκείνη την ώρα θα πατήσει στον κάλλο τον άνδρα, τον οποίο οφείλει να φοβείται –άντε και να χαμογελάσουν ειρωνικά, αλλά ομοίως θα παραβλέψουν ή δε θα κατανοήσουν ποτέ την ευχή του παπά και την ευλογία του «ως ο Θεός ηυλόγησεν τον Αβραάμ και τη Σάρα, τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα».
Ο Αβραάμ λοιπόν και ο Ισαάκ συγκαταλέγονται στους πατριάρχες και στα πρότυπα οικογενειαρχών και τα πρότυπά τους δε χωρούν αμφισβήτιση, αφού η φράση αποτελεί και μέρος του τελετουργικού ενός από τα θεσπισμένα μυστήρια. Βεβαίως, οι ένθερμοι αυτοί χριστανοί δεν έχουν διαβάσει τη Βίβλο στα αντίστοιχα κεφάλαια, πώς αυτοί οι ευλογημένοι πατριάρχες πάσαραν ο μεν πρώτος τη γυναίκα του πρώτα στο Φαραώ της Αιγύπτου (Γένεση, κεφ. ΙΑ, 14-20) και πήρε αντάλλαγμα δούλους κι ύστερα στον Αβιμέλεχ, το βασιλιά των Φιλισταίων στη Γεράρα (Γένεση, κεφ. Κ, 1-14) και πήρε αντάλλαγμα κι άλλους δούλους, δούλες, πρόβατα και βόδια και η Σάρα επιπλέον 1000 αργύρια), ο δε γιόκας του ακολουθώντας το παράδειγμα του ευλογημένου του πατέρα ομοίως πήγε κι αυτός στη Γεράρα εκεί που η μανούλα του χάρηκε κι άλλους άντρες με τις ευλογίες και προτροπές του ανδρός της και πήρε κι αυτός με τη σειρά του κοπάδια και δούλους και χρήματα.
Άρα, αν εγώ ευλογηθώ διά του μυστηρίου του γάμου, «ως ο Θεός ηυλόγησεν» τους προαναφερθέντες πατριάρχες, θα πρέπει να θεωρώ τον εαυτό μου πολύ ευτυχή, αν ο άντρας μου με βγάλει στο κλαρί. Γιατί για μια θεοκρατική κοινωνία η μοιχαλίς τιμωρείται με λιθοβολισμό, μόνο αν δεν έχει καλό νόμιμο νταβαντζή και δη πατριάρχη.

Παράμετρος Τρίτη. Νόμιμη σύζευξη άνδρα και γυναίκας;

Μεγάλη δημοσιότητα είδαν τις τελευταίες ημέρες στον τύπο τα δημοσιεύματα για την τέλεση πολιτικών γάμων ομόφυλων ζευγαριών στην Τήλο και ακολούθησε και οργασμός αναρτήσεων σε δημοφιλή ιστολόγια. Αν και από τη Δανία δεν παρακολουθώ ελληνική τηλεόραση, είμαι βέβαιη ότι αντιστοίχως πληθώρα πάνελ πρέπει να έγινε ιδιαίτερα αισθητή και στα ελληνικά τηλεοπτικά μέσα. Τον απόηχο της δημοσιότητας τον γεύτηκα μέσα από ποικίλα δημοσιεύματα και ιστολόγια, ανάμεσα δε σ’ αυτά και του Πιτσιρίκου. Ο Πιτσιρίκος λοιπόν, υπακούοντας στις επιταγές των καιρών, που δεν ορίζουν πλέον την ομοφυλοφιλία ως ασθένεια ή σεξουαλική παρέκκλιση ή ανωμαλία, κάνει την παραχώρηση να ονομάσει τους ομοφυλόφιλους απλώς «ομόφυλους», θα στιγματίσει με το γνωστό του τρόπο τη μη ανεκτική ελληνική κοινωνία σε γάμους ομοφύλων, αλλά θα το τραβήξει και στα άκρα: «Ο δήμαρχος της Τήνου αποφάσισε να κτίσει την εκκλησία της Παναγιάς της Τζιβιτζιλούς -ώστε να προσελκύσει για προσκύνημα λεσβίες απ' όλο τον κόσμο-, ενώ τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων έχουν αποφασίσει να φτιάξουν εκκλησίες προς τιμήν του Άγιου Νικόλα του Ντιγκιντάνγκα» Και λίγο πιο κάτω: «Το πρόβλημα στην Τήνο είναι πως η εκκλησιά της Παναγιάς της Τζιβιτζιλούς θα χτιστεί κοντά στην Παναγιά την Ευαγγελίστρια» και «Σύμφωνα με το δήμαρχο, οι κάτοικοι της Τήλου θα παραμείνουν αναγκαστικά στρέιτ -με αποκλειστικό σκοπό την αναπαραγωγή- αλλά θα ψηφιστεί νόμος που θα επιβάλλει να ντύνουν τα κορίτσια ναυτάκια και τα αγόρια κοκκινοσκουφίτσες».
Ενδιαφέρουσα ανάρτηση, τολμώ να πω. Γιατί οι θέσεις του γράφοντος δεν είναι καθόλου εμφανείς. Στιγματίζει την ελληνική κοινωνία που δέχεται, αποτροπιάζει ή απορρίπτει γάμο μεταξύ ομοφύλων ή απλώς θέλει καλά και σώνει να γράψει ένα άρθρο υποβιβάζοντας αυτούς που επιλέγουν ομόφυλους για ερωτικούς συντρόφους σε «ντιγκιντάνγκες» και «τζιβιτζιλούδες»;

Ως ετεροφυλόφιλη γυναίκα και πολίτης να δηλώσω ότι:
1. Ουδέποτε με απασχόλησαν οι ερωτικές επιλογές του οιουδήποτε, ιδίως αν οι εν λόγω οιοιδήποτε δεν αποτελούν δικό μου αντικείμενο ερωτικού πόθου.
2. Δε θα μπορούσα ποτέ να διανοηθώ να αποκαλέσω αυτούς που δεν μοιράζονται τις ίδιες σεξουαλικές προτιμήσεις με εμένα, τουτέστιν δεν είναι ετεροφυλόφιλοι, «ντιγκιντάνγκες», «κραγμένες» ή «τζιβιτζιλούδες». Καθένας έχει δικαίωμα να επιλέξει τους ερωτικούς του συντρόφους με αξιοπρέπεια και σεβασμό της προσωπικότητάς του και συνακολούθως, εάν η πολιτεία επιδοτεί τους ετεροφυλόφιλους νομιμοποιώντας τη σύζευξή τους, έχουν και οι διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού φορολογούμενοι πολίτες δικαίωμα σε αυτήν την επιδότηση.
3. Όχι, η ομοφυλοφιλία δεν είναι κολλητική ασθένεια που φθείρει ήθη χρηστά. Ένας ομοφυλόφιλος ενδέχεται να είναι πολύ πιο ηθικό στοιχείο από έναν ετεροφυλόφιλο θρηκευόμενο απατεώνα.
4. Όχι, η υιοθεσία παιδιού από ομοφυλόφιλο ζευγάρι δε μυεί τα υιοθετημένα παιδιά στην ομοφυλοφιλία, ομοίως όπως η υιοθεσία παιδιών από ετεροφυλόφιλα ζευγάρια δεν είναι και αναγκαία συνθήκη για να προσανατολίσει τα παιδιά σε ερωτικούς συντρόφους του άλλου φύλου.
5. Δεν είναι ο γάμος των ομοφυλοφίλων που αμφισβητώ, ανεξαρτήτως αν ο δήμαρχος Τήλου ενδέχεται να προέβη σ’ αυτόν τον εκσυγχρονισμό για να ενισχύσει τον τουρισμό στο νησί του και όχι γιατί ίσως και πιστεύει ότι οι καιροί είναι ώριμοι για κάτι τέτοιο. Εξάλλου, δε δύναμαι να αμφισβητήσω τις προθέσεις ενός ανθρώπου που δε γνωρίζω, άρα δεν είμαι σε θέση να κρίνω τα κίνητρά του.
Είναι ο όλος θεσμός του γάμου που αμφισβητώ είτε μεταξύ ετεροφυλοφίλων είτε μεταξύ ομοφύλων και η υποκριτική και ρατσιστική στάση κοινωνίας και πολιτείας ως προς αυτόν καθώς και απέναντι σε αυτούς που τον αμφισβητούν.

© Eλένη Καλλιανέζου, Vejen 14 Iουνίου 2008