Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Οδυσσέας Ελύτης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Οδυσσέας Ελύτης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 27 Μαρτίου 2009

Ο Τροχός της Τύχης, η Ανέμη, ο Χαρταετός ή Πώς Πέρασα τη Σημερινή μου Μέρα


Ο τροχός της τύχης, μινιατούρα από τα Carmina Burana, πρώιμος 13ος αιώνας, Bayerische Staatsbibliothek, Μόναχο.


Μοτίβο 1
Ο Τροχός της Τύχης, το Δέκα το καλό, η Λάχεση, η ανέμη της Γριάς, το Λούνα Παρκ, ένας διαστημικός σταθμός, το Πεπρωμένο, ο Τροχός των βασανιστηρίων, αναπότρεπτον, εξωλογικόν, η θεία βούληση, ο Σταυρός, η υποτείνουσα του ορθογωνίου τριγώνου, Νόρνες, οι Μοίρες, Μοίρα των Ανθρώπων ο Θάνατος, η Μεγάλη Αρκάνα, Αρκάνα 17, ο André Breton, το πέρασμα, η μαύρη τρύπα, παράλληλα σύμπαντα, εκτινάξεις, ώσεις, τα μαρμαρένια αλώνια, Βασίλειος Διγενής, Αχιλλέας, Πενθεσίλεια, Νέκυια, Οδύσσεια, 2001, 2010, Ουτοπίες, ταξίδι, Ιθάκη, Νήσος των Αζορών, "απεβίωσεν ο νέος και απέθανεν η κόρη -μη φθάνοντος βαπόρη", "παρακαλούνται οι επισκέπτες να φύγουν, το πλοίο ετοιμάζεται για αναχώρηση", ξανά, πάλι, αφίξεις, γεννήσεις, αναχωρήσεις, θάνατοι, πόθοι ερατεινοί, πειρασμοί: πρώτοι - τελευταίοι, ξαναέρχομαι - ξαναφεύγω, πάλι, στάσου, όχι - μη σταματάς, δύο - ένα - κανένα - ένα, ένα μήλο, μήλο δαγκωμένο, το 'φαγε η κόρη κι έκανε αγόρι, το 'βγαλε Θανάση, σκούπα και φαράσι - εσάρωσε, πωπώ σκόνη!, dust, χους ειμί και εις χουν απελεύσομαι, κουρνιαχτός, Θριάσιο πεδίο, Δελφοί, Σαλαμίνα, Αμπελάκια, ο Κακάος και ο Σπουργίτης, σαρδέλες, Πέραμα, τυρόπιτες "Η Ικαρία", Νας, Γκρούβαλοι, στοιχειά, στοιχεία, αστοιχείωτος, άυλος, ασώματος, ασώματος κεφαλή, τσίρκο, ο Φελλίνι, το φεγγάρι και δυο μαριονέττες.




Αλλαγή μοτίβου:

Μπιθικώτσης: Έφυγες και κλαίει ο άνεμος το κύμα / κλαίνε τ' άστρα κι η νυχτιά / κλαίει κι η μάνα μου στο μνήμα κλαίει, κλαίει κι η Παναγιά, γενέθλια, τραγουδώ, πίνω, ξενυχτώ, γυρνώ, κλαίω, θέλω, άει σιχτίρ, Ηριγόνη και η γιορτή της αιώρας, κούκλες στα δέντρα, χελιδόνια,
Ήρθε, ήρθε χελιδόνα
ήρθε κι άλλη μελιδόνα
κάθισε και λάλησε
και γλυκά κελάηδησε
ρύζι, Notre-Dame-des-Hirondelles, Θεραπείων, νεράιδες, φτερουγίσματα, αγριόπαπιες, κι άλλο ρύζι, καφές, τσιγάρο, rygning kan dræbe, βικτωριανά μποτάκια, βροχή, μεσαιωνική μουσική, κι άλλο ρύζι, Πικρό Ρύζι, Συλβάνα Μάγκανο, πώς φτιάχνουμε ινδιάνικα μοκασίνια, Οι Μικροί Εξερευνητές, κατασκηνώνω, πηγή, πηγή, ρυάκι, φτέρη, πηγή, στάλες, Αρκαδία, το Λύκαιον Όρος, ο κυρ Νίκος, δενδρογαλιές κι αστρίτες, Ταΰγετος, το χαγιάτι, ασκήσεις φλάουτου, ο Κνακύων, κοράκια-τα-πουλιά-του-ήλιου, σεισμός, τα ερωτευμένα σπίρτα, κρύο, "πάρε ένα πιγκουϊνάκι", τσιγάρο, rygning er yderst skadelig for dig og dine omgivelser, αχά - δηλαδή εμένα και τον ποντικό μου, Βάγκνερ, παύση, ο χαρταετός.





Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει το Χαρταετό από τη Μαρία Νεφέλη του Οδυσσέα Ελύτη.

© Ελένη Καλλιανέζου, Vejen 27 Μαρτίου 2009 ή 4η του μηνός Μουνιχιώνος, όταν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι εόρταζαν τον Έρωτα στο Εν Κήποις ιερό της Αφροδίτης στην Ακρόπολη.

buzz it!

Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2008

«Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ»

«Πάντες οι της ελληνικής παιδείας μετέχοντες Έλληνές εισι» – Ισοκράτης




Γιάννης Τσαρούχης, 1940, Για την Ποιητική Συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη «Προσανατολισμοί»



Υπάρχουν ανά τον κόσμο Έλληνες. Κι εντός της Ελλάδας Έλληνες, Ελληναράδες, Γραικοί και Γραικύλοι.

Έλληνας όμως δεν είναι ο ιθαγενής μήτε ο γαλουχημένος με τα εθνικά ιδανικά Ελληναράς, ο «μαγκάκος», ο «η Ελλάδα δεν πεθαίνει, ρε», αλλά και ούτε η φαιδρή εκδοχή φασιστοειδών εθνικιστών που υπεραμύνονται για τη διαφορετικότητα του ελληνικού κυττάρου (βλέπε θεωρίες Λιακόπουλου, Πλεύρη και Σία).

Έλληνας είναι ο σκεπτόμενος άνθρωπος, ο διανοητής.

Έλληνας είναι ο της ελληνικής παιδείας μετέχων. Όχι απαραίτητα ο μελετητής όλων των αρχαίων ελληνικών συγγραμμάτων.

Αλλά, αν η ελληνική παιδεία επικεντρώνεται στο ουμανιστικό ιδεώδες, τότε Έλληνας είναι ο βαθιά και απροκάλυπτα ανθρωπιστής.

Έλληνας είναι αυτός που καταδίκασε την αποδιδόμενη στον Αλκιβιάδη (έξυπνου και προικισμένου κατά τα άλλα Αθηναίου) βεβήλωση των Ερμών και του απέδωσε ευθύνες για τα λάθη του στη Σικελική Εκστρατεία.

Έλληνας ήταν ο Κλείτος ο Μέλας, ο στενός φίλος του Αλεξάνδρου που τού έσωσε τη ζωή στο Γρανικό και ως πραγματικός του φίλος δε δίστασε να τον ψέξει για τρυφηλή ζωή και να στιγματίσει τη γλοιώδη συμπεριφορά των κολάκων που τον περιτριγύριζαν, για να χάσει τελικά τη ζωή του στη Σαμαρκάνδη απ' το χέρι του ευεργετηθέντος μεγάλου στρατηλάτη.

Έλληνας είναι ο λιτοδίαιτος, ο παράγων αρμονία μέσα από την αφαίρεση.

Έλληνας είναι ο αμφισβητητής, αλλά και ο μη – μισαλλόδοξος.

Ελληνίδα ήταν η Μαντώ Μαυρογένους που ξόδεψε όλη της την περιουσία στον αγώνα για τη λευτεριά και πέθανε στην ψάθα.

Έλληνας είναι αυτός που δε βιάζεται να μιλήσει, πριν ακούσει.

Έλληνες ήταν οι Αθηναίοι που απευθύνθηκαν στον Παύλο στον Άρειο Πάγο κι όταν εκείνος χρησιμοποίησε στωϊκή φιλοσοφία για να τους προσεγγίσει του απάντησαν: «Αυτά που μας λες τα γνωρίζουμε, αλλά θα έρθουμε και αύριο να σε ακούσουμε». Όχι, δεν εκόμισε ο Παύλος καμιά γλαύκα εις Αθήνας, όταν κήρυττε το νέο θεό. Κι όχι, ο βωμός «τω αγνώστω Θεώ» δεν ήταν ο βωμός στο Γιαχβέ. Ήταν ο βωμός των αγνωστικιστών στο θείο. Απλώς οι Αθηναίοι θέλησαν για μια ακόμη φορά να ταχθούν θετικά απέναντι στην ιδέα ενός σωτήρα. Ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά. Έκτοτε πολλοί σωτήρες εμφανίστηκαν. Κι αποδείχθηκαν ζούφιοι.

Για να αγαπήσουμε τον άνθρωπο, είναι καλό να γνωρίζουμε ότι σωτήρες δεν υπήρξαν ποτέ οι άνθρωποι. Απλώς μαρτυροποιούνται όσοι πεθαίνουν νωρίς.

Πιο καλά να εξανθρωπίζεσαι πιστεύοντας σε κάποιες ιδέες. Όσο για τους θεούς, «απέσβετο και λάλον ύδωρ»...







© Eλένη Καλλιανέζου, Αθήνα 15 Νοεμβρίου 2008

buzz it!

Τρίτη 15 Ιουλίου 2008

Tα Ρω του Έρωτα χωρίς Ρω

ΤΑ ΕΛΛΗΝΑΚΙΑ

Το Μάτη πεϊκάλεσα
και το μικό Νοέμβη
Τον Αύγουστο τον φεγγεό
κακό να μη μας έβει

Γιατ’ είμαστε μικά παιδιά
είμαστε δυο Ελληνάκια
Μες στα γαλάζια πέλαγα
και στ’ άσπα συννεφάκια

Γιατ’ είμαστε μικά παιδιά
κι η αγάπη μας μεγάλη
Που αν τη χωέσουμε απ’ τη μια
πε-σεύει από την άλλη

Κύματα σύετε ζεβά
κι εσείς τα σύννεφα δεξιά
Φάληο με Πεαία
μια γαλανή σημαία.



Oδυσσέας Ελύτης (2 Νοεμβρίου 1911 – 18 Μαρτίου 1996)

ΤΟ ΤΙΖΟΝΙ

Κοιμήθηκα κοιμήθηκα
στου γιασεμιού την ευωδιά
Στων φύλλων το μουμουητό
στων άστων τον χυσό γιαλό

Οι άνθωποι μ’ ανήθηκαν
κανείς δε μου σιμώνει
Μόνο μου κάνει συντοφιά
της νύχτας το τιζόνι

-Έννοια σου λέει, έννοια σου
κι εγώ είμαι δω κοντά σου
Για συντοφιά στην έγνοια σου
Και για παηγοϊά σου

Τι και τι τι και τι
τι πική που ‘ναι η ζωή
Τι γλυκιά και τι πική
τι και τι και τι και τι

Κοιμήθηκα κοιμήθηκα
στων Αχαγγέλων τη σκιά
Στην εημιά του φεγγαϊού
στο κυματάκι του γυαλού

Τι να ‘φταιξα της μοίας μου
κι έτσι με φαμακώνει
Μονάχα μου αποκίνεται
της νύχτας το τιζόνι

-Είμαι μικό πολύ μικό
μα ‘ναι ο Θεός μεγάλος
Αυτό ποτέ δε θα σ’ το πω
μήτε κανένας άλλος

Τι και τι τι και τι
τι πική που ‘ναι η ζωή
Τι γλυκιά και τι πική
τι και τι και τι και τι.

Sandy Skoglund, Η Εκδίκηση του Χρυσόψαρου, 1981


ΤΑ Ω ΤΟΥ ΕΩΤΑ

1. Αχή του κόσμου πάσινη
κι αγάπη μου θαλασσινή
Την κλωστή σου λίγο λίγο
ταγουδώ και ξετυλίγω.

2. Διαβάζω μέσα στο νεό
το άλφα και το βήτα και το ω
Τα δυο γυμνά σου πόδια
τους κήπους με τα όδια

3. Σ’ έκανα πουκάμισό μου
σε φοώ και πεπατάω
Με το σώμα το μισό μου
στο δικό σου που κατάω

4. Σου ‘χτισα μια Σαντοΐνη
με καμάες και ποτιά
Να γυνάς σαν το λυθίνι
μες στη δοσεή φωτιά.

5. Θα κλείσω μια θα κλείσω δυο
την απαλάμη των χαδιώ
Θα κλείσω δυο θα κλείσω τεις
την Τύχη κι άμε να τη βεις.

6. Έλα να γίνουμε δυο ζώα
σε μακινούς να πάμε τόπους
Όπου τα πλάσματα τ’ αθώα
να μας φαντάζονται γι’ ανθώπους

7. Άκουσε μες στον ύπνο σου
που κολυμπούσε ο κύκνος σου
Τα δύο μας τα ονόματα
ν’ αλλάζουν χίλια χώματα

8. Τα χέια μου τ’ αδίσταχτα
πιάναν την άνοιξη πιν φτάσει
Τα μάτια σου τ’ ανύσταχτα
της ίχνανε άνθη να χοτάσει.

9. Βγήκε απ’ το κόκκινο το μαύο
και τώα πού να πάει δεν ξέει
Κόκκινα που ‘ναι όλα τα μέη
Το ‘να που απόμεινε ίσως θα ‘βω.

10. Μου ‘φυγ’ ένα συννεφάκι
πάει τη λύπη στα βουνά
Ψάχνει να χτίσει ένα σπιτάκι
στο πάντα και στο πουθενά.

11. Σ’ ένα λιμανάκι μωβ
ξύπνησα τα χαάματα
Όχι να μη γίνω Ιώβ
μήτε να μάθω γάμματα

12. Στήνει κατέι ο κεαυνός
χώια να μας πετύχει
Μα ‘ναι μεγάλος ο ουανός
και τοσοδούλα η Τύχη

13. Φύγε από κει μωέ πουλί
και γένει η βάκα μας πολύ
Μόνο σου πέταξε και δες:
ίσα που παίνει δυο καδιές

14. Σταμάτα μου την ασταπή
ν’ ανάψω ένα τσιγάο
Και πες του σύννεφου να πει
πως θα ‘θω να σε πάω.

15. Την αγάπη μια τη λες
την ντύνεσαι τη γδύνεσαι
Όσο που γίνονται πολλές
και πάλι σ’ όλες δίνεσαι

16. Πενώντας απ’ τις λυγαϊές
κάποιος μου το μουμούισε
Το ‘παν οι σκύλοι στις αυλές
κι η γάτα το χουχούισε

17. Κάνε με Μωαμεθανό
να ποσκυνώ στη Μέκκα
Και να σε πάω μια και δυο
κι εφτά φοές γυναίκα

18. Ο που ξέει ελληνικά
πέντε κι έξι έντεκα
Κι ο που ξέει μότικα
δύο αλλ’ αλλιώτικα

19. Η χαά μου για να παίξει
διάλεξε κοπέλες έξι
Καθεμιά κι από μια λέξη
να τη λέει ώσπου να φέξει.

20.Ένα κύμα μέσα σ’ όλα
έγια λέσα έγια μόλα
Πήε τα κυφά μας λόγια
να τα κάνει κομπολόγια

21. Αυτό που λέμε «σ’ αγαπώ»
στα δέντα θα το τίξω
Με τον αέα να σ’ το πω
και να σου το φυσήξω

22. Λένε πως κατιτίς κοιμάται
μέσα στης θάλασσας τον πάτο
Κάποια που πια δεν το θυμάται
μ’ έχασε σαν σταυό εκεί κάτω

23. Σαν κάποιος ν’ αναστέναξε
ή να ‘κοψε ένα μενεξέ
Αγίστηκεν ο ουανός
και φάνηκε ο κατάμονος

24. Τι να ‘γινε το μαξιλάι
που ‘χε απ’ τα λόγια μας γεμίσει
Στον ουανό θα το ‘χει πάει
κάτι που πια δε θα γυΐσει

25. Μόνο που κοιτάχτηκες
μέσα στο πηγάδι
Στην ηχώ σου πιάστηκες
σαν σε πααγάδι.

26. Να σου δένω τα μαλλιά
με χυσόν αστάχυ
Και να λένε τα πουλιά
ο που τα ‘βε ας τα ‘χει

27. Μες στου κήπου το σκοτάδι
φέγγεις μόνο με το χάδι
Όμως όταν μπεις στο σπίτι
σβήνεις τον Αποσπ
εΐτη

28. Να ‘χα μια γομολάστιχα
να πιάνει στα Γαμμένα
Να σβήσω τα τετάστιχα
και να κατήσω εσένα.

Gerry Uelsmann, Real and Surreal

_________________________________________________________

1. Τα ποιήματα του Οδυσσέα Ελύτη θα τα βρείτε εδώ
2. Συναφείς αναρτήσεις: α) Στη Χώρα του Καθρέφτη με το Νίκο Γκάτσο και τι Είδα Εκεί και β) Της Μηλιάς τα Παπουτσάκια. (Παραλλαγή σε μια Παραλογή)


© Oδυσσέας Ελύτης – Ελένη Καλλιανέζου, Vejen Δανίας, 15 Ιουλίου 2008

buzz it!